Archive for the ‘Θεολογία και Αθεϊα’ Category

h1

Η «Διαθήκη» του Jean Meslier

Ιουνίου 13, 2017

Ο Γάλλος Ιωάννης Μεσλιέ (Jean Meslie, 1664-1729), ήταν ένας απλός ιερέας, από τους χιλιάδες που είχε ο ρωμαιοκαθολικός κλήρος στη Γαλλία του 17ου και των αρχών του 18ου αιώνα. Έζησε μια ήρεμη και απλή ζωή, κερδίζοντας την εκτίμηση των ενοριτών του, αφού ήταν σεμνός, ολιγαρκής και πάντα, διέθετε ότι περίσσευε από τον πενιχρό έτσι και αλλιώς μισθό του, στους φτωχούς. Επίσης, σύμφωνα με τις μαρτυρίες όσων τον γνώρισαν, ασκούσε υποδειγματικά τα ιερατικά του καθήκοντα και ποτέ δεν δημιούργησε κάποιο πρόβλημα.

Πεθαίνοντας, άφησε τα λιγοστά υπάρχοντά του στους φτωχούς και κληροδότησε επίσης στους ενορίτες του, ένα γιγάντιο σύγγραμμα, μια πολυσέλιδη πραγματεία, με τον γενικό τίτλο, «Η Διαθήκη μου». Αναμφισβήτητα, επρόκειτο για την πλέον περίεργη «διαθήκη» που είχε συνταχθεί ποτέ μέχρι τώρα.

Ο Ιωάννης Μεσλιέ, ξεκινάει την πραγματεία του απολογούμενος, ζητώντας από την αρχή συγνώμη από τους αγαπητούς του ενορίτες, επειδή μια ζωή τους εξαπάτησε. Ουδέποτε πίστεψε στο χριστιανισμό και πόσο μάλλον στο επάγγελμα του ιερέα· ακολούθησε τη συγκεκριμένη σταδιοδρομία, όχι από κάποια έμφυτη ή πνευματική κλίση, αλλά για να μην έρθει σε σύγκρουση με τους γονείς του, που επιθυμούσαν διακαώς να δουν τον γιο τους παπά.

Στη συνέχεια, επιτίθεται δριμύτατα ενάντια στον Ιησού, τη χριστιανική θρησκεία, αλλά και στον ίδιο τον … Θεό, με αποτέλεσμα, δίκαια να θεωρείται από πολλούς μελετητές ως ο πρώτος αθεϊστής στη σύγχρονη ιστορία. Η «διαθήκη» του, έκανε τεράστια εντύπωση στην εποχή εκείνη και κυκλοφόρησε σε διάφορες παραλλαγές, αποσπασματικά, στη Γαλλία και στην υπόλοιπη Ευρώπη· η πλέον διάσημη Extrait της, παρουσιάστηκε από τον ίδιο τον Βολταίρο, ο οποίος θεωρούσε τον Μεσλιέ ως αντιχριστιανό, μεν, αλλά οπωσδήποτε όχι αθεϊστή, πράγμα που σήμερα δεν γίνεται αποδεκτό από τους ιστορικούς.

Κάποια χαρακτηριστικά αποσπάσματα από αυτήν την ολομέτωπη και σκληρή (αδυσώπητη στην κυριολεξία) επίθεση ενάντια στην θρησκεία και στο χριστιανισμό:

Γιατί η γενεαλογία του Ιησού είναι διαφορετική στα Ευαγγέλια, π.χ., άλλη του Ματθαίου και άλλη του Λουκά; >> Ποιος ήταν στο κάτω κάτω ο Δαβίδ, πέρα από ένας άθλιος, περιφερόμενος μοιχός, ώστε ο «Υιός του Θεού» να αποκαλείται «Υιός του Δαβίδ»; >> Πίστη τελικά, ή Λογική;, για να απαντήσει παρακάτω:

Δεν θα θυσιάσω τη Λογική μου για την Πίστη. Στο κάτω κάτω, αυτή μου δίνει την δυνατότητα να ξεχωρίσω το Καλό από το Κακό, το αληθές από το ψευδές. Η ίδια η Εμπειρία, είναι καλύτερος καθοδηγητής από τη φαντασία.

Σε άλλο σημείο, Είναι γελοίο να θεωρείται παρηγοριά ο Παράδεισος, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων θα καταλήξει στην Κόλαση. Τι είναι τελικά αυτός ο Θεός που καταδικάζει τα υποτιθέμενα πλάσματά του σε αιώνια τιμωρία, στην Κόλαση; Αν υπήρχε, θα ήταν Κακός, Αχρείος, αχρειότερος, από τον πλέον αχρείο των ανθρώπων. Και για ποια Θεία Πρόνοια συζητάμε, όταν παντού βλέπουμε τον άνθρωπο να αγωνίζεται ενάντιά της και να προσπαθεί να προφυλαχθεί από τα συνεχή πλήγματά της: Σεισμοί, επιδημίες, πλημμύρες, ξηρασίες και δεκάδες άλλα, που καταστρέφουν σε λίγο χρόνο, τον ανθρώπινο μόχθο.

Ποιος άνθρωπος με σώας τας φρένας, θα πιστέψει ότι ο Θεός είναι Πάνσοφος, ενώ στο Βασίλειό του επικρατούν η αταξία, η αδικία και η καταστροφή; Είναι γελοίο να θεωρεί κανείς ότι ο Θεός θυσίασε τον αθώο υιό του για να σώσει την ανθρωπότητα. Και στο κάτω κάτω, ποιος είναι ο Ιησούς, πέρα από έναν μισάνθρωπο, φανατικό ψευτοπροφήτη, που συμβουλεύει τους πιστούς του να κατανικήσουν τις επιθυμίες τους, να επιδιώκουν τα βάσανα και να μην απολαμβάνουν την έτσι και αλλιώς σύντομη ζωή τους; Φοβερή Ηθική, σίγουρα θεία, αφού είναι 100% μη εφαρμόσιμη από τον άνθρωπο.

Μεταξύ πολλών άλλων, θα δει κανείς και πρωτοκομμμουνιστικές αρχές, για καλύτερη και ορθολογικότερη οργάνωση της παραγωγής, για καταστροφή της Μοναρχίας και του αριστοκρατικού κοινωνικού καθεστώτος, μέχρι το περίφημο:

… η ανθρωπότητα θα ευτυχήσει όταν ο Βασιλιάς θα στραγγαλιστεί από τα έντερα του τελευταίου παπά και του τελευταίου αριστοκράτη, ρήση που θα καταστήσει τον Ιωάννη Μεσλιέ ίνδαλμα της Καταστασιακής Διεθνούς και των εξεγερμένων φοιτητών του Μάη του 1968 στη γαλλική πρωτεύουσα. Ας θυμηθούμε το η ανθρωπότητα θα ευτυχήσει όταν ο τελευταίος μπουρζουάς θα κρεμαστεί από τα έντερα του τελευταίου γραφειοκράτη.

Ο Μεσλιέ δεν ήταν ο πρώτος ριζοσπάστης ιερέας στη Ιστορία. Υπήρχαν πολλοί πριν από αυτόν, όπως π.χ. ο μέγας θεολόγος και κοινωνικός επαναστάτης, ηγέτης των Αναβαπτιστών και των Χωρικών στην περίφημη επανάστασή τους στη Γερμανία, Τόμας Μύντσερ. Όλοι όμως οι προγενέστεροι, μιλούσαν και έγραφαν, σε αυστηρή θεολογική γλώσσα, γιατί δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς στην εποχή τους. Ο Ιωάννης Μεσλιέ, θα κάνει πρώτος την υπέρβαση και θα ηγηθεί μιας σειράς αθεϊστών, μεταξύ των οποίων οι Ελβέτιος, Χόλμπαχ, Ντιντερό, Λα Μετρί, κλπ, που θα εγκαινιάσουν το αθεϊστικό κίνημα στη νεότερη εποχή.

Ο Jean Meslier και ο ιερέας επαναστάτης του 1789, Jacques Roux, αποτελούν αναμφισβήτητα τα πολυτιμότερα διαμάντια που έχει να μας επιδείξει ο χριστιανικός κλήρος. Αιώνια θα υποκινούν ταραχές και επαναστάσεις και θα δείχνουν τον δρόμο που πρέπει να ακολουθούν οι ελεύθεροι άνθρωποι. Αν μη τι άλλο, δημιούργησαν μια μεγάλη παράδοση.

https://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=334958

h1

ΓΡΑΜΜΑΤΑ Σ’ ΕΝΑΝ ΑΘΕΟ.

Αύγουστος 9, 2010

Ο Richard Dawkins είναι εξελικτικός βιολόγος και συγγραφέας βιβλίων εκλαϊκευμένης επιστήμης. Διατηρεί την Έδρα Charles Simonyi για την λαϊκή κατανόηση της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Γεννημένος στο Ναϊρόμπι της Κένυας, ο Ντόκινς μετακόμισε στη Μεγάλη Βρετανία με τους γονείς του σε ηλικία οκτώ ετών. Απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, πέρασε δύο χρόνια ως επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ, πριν να επιστρέψει στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης το 1970. Βγήκε από την αφάνεια το 1976 με το βιβλίο του «Το εγωιστικό γονίδιο», το οποίο μαζικοποίησε την γονιδιο-κεντρική άποψη για την εξέλιξη και εισήγαγε τον όρο μιμίδιο (meme). Το 1982, παρουσίασε στο βιβλίο του «The extended phenotype» μια ευρέως αναφερμένη θεωρία στον τομέα της εξελικτικής βιολογίας, η οποία ανέφερε ότι τα φαινοτυπικά αποτελέσματα δεν περιορίζονται στο σώμα ενός οργανισμού, αλλά μπορούν να επεκταθούν στο περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων και των σωμάτων άλλων οργανισμών.

Εκτός από τη εργασία του στην Βιολογία, ο Ντόκινς είναι ευρέως γνωστός για τις απόψεις του σχετικά με τον αθεϊσμό, την εξέλιξη, τον δημιουργισμό (creationism), τη θεωρία του ευφυούς σχεδιασμού και τη θρησκεία. Είναι εξέχων κριτικός του δημιουργισμού και του ευφυούς σχεδιασμού. Στο βιβλίο του «Ο Τυφλός Ωρολογοποιός» (The Blind Watchmaker, 1986), μίλησε ενάντια στην «αναλογία του ωρολογοποιού», ένα επιχείρημα για την ύπαρξη ενός υπερφυσικού δημιουργού που βασίζεται πάνω στην παρατηρηθείσα πολυπλοκότητα των ζώντων οργανισμών, και αντί αυτού περιέγραψε τις εξελικτικές διαδικασίες ως ανάλογες με τον «τυφλό ωρολογοποιό». Από τότε έγραψε αρκετά επιστημονικά βιβλία, και έκανε τακτικές εμφανίσεις στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο, συζητώντας τα προαναφερόμενα θέματα.

Ο Ρίτσαρντ Ντόκινς είναι άθεος, ελευθεριακός σκεπτικιστής, κοσμικός ουμανιστής, επιστημονικός ορθολογιστής και υποστηρικτής της κίνησης Brights. Έχει αναφερθεί πολλές φορές στα ΜΜΕ ως το «Ροτβάιλερ του Δαρβίνου», σε αναλογία με τον Βρετανό βιολόγο Τόμας Χάξλεϊ, ο οποίος ήταν γνωστός ως το «Μπουλντόγκ του Δαρβίνου» για την υπεράσπιση της φυσικής επιλογής. Στο βιβλίο του «Η περί θεού αυταπάτη» (The God Delusion, 2006), ο Ντόκινς υποστηρίζει ότι σχεδόν βέβαια δεν υπάρχει ένας υπερφυσικός δημιουργός και ότι η θρησκευτική πίστη μπορεί να χαρακτηριστεί ως ψευδαίσθηση, ως μία ψευδής εμμονή και πεποίθηση. Μέχρι το Νοέμβριο του 2007, η αγγλική έκδοση πώλησε περισσότερα από 1.5 εκατομμύριο αντίγραφα και μεταφράστηκε σε 31 άλλες γλώσσες, αποτελώντας το δημοφιλέστερο βιβλίο του μέχρι σήμερα.

Ακολουθούν κάποιες επιστολές που δέχτηκε απο χριστιανούς μετά την έκδοση του «Η περί θεού αυταπάτη», καθώς και τα απολαυστικά του σχόλια.

Λαμβάνω πολλές επιστολές αναγνωστών των βιβλίων μου, από τις οποίες οι περισσότερες είναι εγκάρδια φιλικές, κάποιες χρήσιμες λόγω των παρατηρήσεων τους και μερικές κακόβουλες – ακόμη και μοχθηρές. Και το κίνητρο των πιο κακόβουλων, οφείλω να το πω μετά λύπης μου, κατά κανόνα είναι η θρησκεία. Τέτοιες καθόλου χριστιανικές ύβρεις δέχονται συνήθως όσοι θεωρούνται εχθροί του χριστιανισμού. Για παράδειγμα, παραθέτω μια επιστολή που δημοσιεύτηκε στο Διαδίκτυο απευθυνόμενη στον Brian Flemming, συγγραφέα και σκηνοθέτη τού The God Who Wasn’t There (Ο Θεός που δεν ήταν εκεί), μιας σοβαρής και συγκινητικής ταινίας η οποία υποστηρίζει τον αθεϊσμό. Με τίτλο «Να καίγεσαι ενώ εμείς θα γελάμε» και με ημερομηνία 21 Δεκεμβρίου 2005, η επιστολή προς τον Flemming έχει ως εξής:

Σίγουρα έχεις θράσος. Θα μου άρεσε να πάρω ένα μαχαίρι, να ξεκοιλιάσω εσάς τους ανόητους και να ουρλιάζω από χαρά καθώς θα ξεχύνονται τα σωθικά σας. Προσπαθείτε να ξεκινήσετε έναν ιερό πόλεμο στον οποίο κάποια ημέρα εγώ, και άλλοι σαν εμένα, ίσως έχουμε τη χαρά να κάνουμε αυτά που αναφέρω πιο πάνω.
Ο επιστολογράφος φαίνεται ότι σε τούτο το σημείο αναγνωρίζει καθυστερημένα πως το λεξιλόγιο του δεν είναι πολύ χριστιανικό, διότι συνεχίζει πιο μεγαλόψυχα:

Ωστόσο, ο ΘΕΟΣ μας διδάσκει να μη ζητάμε εκδίκηση, αλλά να προσευχόμαστε για όλους τους ομοίους σου.

Η μεγαλοψυχία του όμως δεν κρατά πολύ:

Θα ανακουφιστώ αν μάθω ότι η τιμωρία που θα σου επιβάλει ο ΘΕΟΣ θα είναι χίλιες φορές χειρότερη απ’ οτιδήποτε μπορώ να σου κάνω εγώ. Πάντως ΣΙΓΟΥΡΑ θα υποφέρεις αιωνίως για τις αμαρτίες τις οποίες αγνοείς εντελώς. Η Οργή του ΘΕΟΥ δεν θα δείξει έλεος. Για το καλό σου, ελπίζω να σου αποκαλυφθεί η αλήθεια πριν το μαχαίρι φτάσει στη σάρκα σου. Καλά ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!!!
Υ.Γ. Εσύ και οι όμοιοι σου δεν έχετε ιδέα τι σας περιμένει […]. Ευχαριστώ τον ΘΕΟ που δεν είμαι στη θέση σου.

Θεωρώ άκρως αινιγματικό το γεγονός ότι μια απλή θεολογική διαφορά μπορεί να παραγάγει τέτοιο δηλητήριο. Ακολουθεί ένα δείγμα από τις επιστολές προς τη σύνταξη του περιοδικού Freethought Today, το οποίο εκδίδεται από το Ίδρυμα για την Ελευθερία από τη Θρησκεία (Freedom from Religion Foundation, FFRF) και διεξάγει ειρηνική εκστρατεία κατά της υπονόμευσης του συνταγματικού χωρισμού Εκκλησίας και Κράτους:

Γεια σας, τυροφάγοι βρομιάρηδες. Εμείς οι χριστιανοί είμαστε πολύ περισσότεροι απ’ ό,τι εσείς οι χαμένοι. ΔΕΝ υπάρχει χωρισμός της Εκκλησίας από το Κράτος, και εσείς οι ειδωλολάτρες θα ηττηθείτε […].

Τι σχέση έχει το τυρί; Κάποιοι Αμερικανοί φίλοι μου έχουν πιθανολογήσει σύνδεση με την πανθομολογουμένως φιλελεύθερη Πολιτεία τού Ουισκόνσιν – έδρα τού FFRF και κέντρο της βιομηχανίας γαλακτοκομικών- αλλά σίγουρα θα πρέπει να υπάρχει και κάτι άλλο. Και τι να πούμε για εκείνες τις γαλλικές «τυροφάγες μαϊμούδες που σηκώνουν ψηλά τα χέρια»; Ποια είναι η σημειολογία του τυριού; Συνεχίζουμε:

Σκουπίδια που λατρεύετε τον Σατανά […]. Παρακαλώ να πεθάνετε και να πάτε στην κόλαση […]. Ελπίζω να σας χτυπήσει μια οδυνηρή ασθένεια όπως ο καρκίνος του εντέρου και να πεθάνετε αργά και οδυνηρά, για να μπορέσετε να συναντήσετε τον Θεό σας, τον ΣΑΤΑΝΑ […]. Κοίτα, φιλαράκο, αυτή η ελευθερία από τη θρησκεία βρομάει […]. Και εσείς, αδερφές και παλιολεσβίες, καθίστε και κοιτάξτε πού πηγαίνετε, γιατί ο Θεός θα σας βρει εκεί που δεν το περιμένετε […]. Αν δεν σας αρέσει τούτη η χώρα και αυτό πάνω στο (και για το) οποίο ιδρύθηκε, ξεκουμπιστείτε και πηγαίνετε κατευθείαν στην κόλαση […].
Υ.Γ. Πηδήξου, κομουνιστική πόρνη […]. Έξω οι μαύροι κώλοι σας από τις ΗΠΑ […]. Δεν έχετε καμία δικαιολογία. Η Δημιουργία είναι υπεραρκετή απόδειξη της παντοδύναμης δύναμης του ΚΥΡΙΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ.

Γιατί όχι της παντοδυναμίας του Αλλάχ; Ή του Βράχμα; Ή ακόμη και του Ιεχωβά;
Δεν θα φύγουμε ήσυχα. Αν στο μέλλον χρειαστεί βία, να θυμάστε μόνο ότι εσείς την προκαλέσατε. Το τουφέκι μου είναι γεμάτο.
Γιατί – δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ – υποτίθεται ότι ο Θεός χρειάζεται τέτοια βίαιη υπεράσπιση; Δεν είναι άλλωστε θαυμάσια ικανός να φροντίσει τον εαυτό Του; Να έχετε υπόψη σας, μέσα σε όλα αυτά, ότι ο αρχισυντάκτης που υβρίζεται και απειλείται με τόση αγριότητα είναι μια ευγενική και γοητευτική νεαρή γυναίκα.

Ίσως επειδή δεν ζω στην Αμερική, οι περισσότερες από τις υβριστικές επιστολές που λαμβάνω δεν μοιάζουν ακριβώς με τις παραπάνω, αλλά πάντως ούτε αυτές αποπνέουν τη μεγαλοψυχία για την οποία διακρινόταν ο ιδρυτής του χριστιανισμού. Η επιστολή που ακολουθεί, με ημερομηνία Μάιος 2005, από έναν Βρετανό γιατρό, μολονότι ξεχειλίζει σίγουρα από μίσος, μου δημιουργεί την εντύπωση ότι είναι μάλλον οικτρή παρά κακόβουλη, και αποκαλύπτει πώς όλο το ζήτημα της ηθικότητας συνιστά βαθιά πηγή εχθρότητας απέναντι στον αθεϊσμό.

Ύστερα από κάποιες προκαταρκτικές παραγράφους – όπου επιτίθεται δριμύτατα στην εξέλιξη (και όπου ρωτά σαρκαστικά εάν ένας «νέγρος» βρίσκεται «ακόμα στη διαδικασία της εξέλιξης»), προσβάλλει τον Δαρβίνο προσωπικά, αναφέρει παραπλανητικά τον Huxley ως αντιεξελικτικό και με παροτρύνει να διαβάσω ένα βιβλίο (το έχω διαβάσει) το οποίο υποστηρίζει ότι ο Κόσμος έχει ηλικία μόνο 8.000 ετών (μπορεί αλήθεια να είναι γιατρός; ) καταλήγει:

Τα βιβλία σας, το κύρος σας στην Οξφόρδη, όσα αγαπάτε στη ζωή και έχετε επιτύχει, όλα αποτελούν άσκηση ολοκληρωτικής ματαιότητας […]. Το ερώτημα-πρόκληση του Καμί κρίνεται αναπόφευκτο: Γιατί δεν αυτοκτονούμε όλοι; Πράγματι, η άποψη σας για τον Κόσμο έχει αυτού του είδους το αποτέλεσμα σε σπουδαστές και πολλούς άλλους […] ότι όλοι εξελιχθήκαμε από τυφλή τύχη, από το τίποτα, και επιστρέφουμε στο τίποτα. Ακόμη κι αν η θρησκεία αποτελούσε ένα ψέμα, είναι καλύτερο – πάρα πολύ καλύτερο – να πιστεύουμε σε κάποιον ευγενή μύθο, σαν εκείνον του Πλάτωνα, εάν τούτο οδηγεί σε πνευματική γαλήνη για όσο ζούμε. Αλλά η δική σας αντίληψη για τον Κόσμο οδηγεί στο άγχος, στην εξάρτηση από τα ναρκωτικά, τη βία, το μηδενισμό, τον ηδονισμό, την επιστήμη τύπου Φρανκενστάιν, και την κόλαση επί της Γης, και στον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο […]. Αναρωτιέμαι πόσο ευτυχής είστε εσείς στις προσωπικές σας σχέσεις. Διαζευγμένος; Χήρος; Γκέι; Άνθρωποι σαν εσάς δεν νιώθουν ποτέ ευτυχείς, αλλιώς δεν θα προσπαθούσαν τόσο σκληρά να αποδείξουν ότι δεν υπάρχει ευτυχία ούτε νόημα σε τίποτε.

πηγή: wikipedia

h1

Ο Μοναχικός θεσμός στο Βυζάντιο

Οκτώβριος 13, 2008

Ένα άκρως επίκαιρο κείμενο του πρώην πρωθυπουργού, νομικού και ιστορικού Αλεξάνδρου Διομήδη (1875-1951), από τις περίφημες «Βυζαντινές Μελέτες» του, που εκδόθηκαν σχεδόν ολοκληρωμένες το 1951, λίγους μήνες μετά τον θάνατό του.

Ο Αλέξανδρος Διομήδης Κυριακός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1874. Ήταν εγγονός του Διομήδη-Κυριακού και γιος του Νικολάου Διομήδη-Κυριακού. Σπούδασε νομικά και οικονομικές επιστήμες στα Πανεπιστήμια Βαϊμάρης και Παρισίων και έγινε διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Βερολίνου. Το 1905 υφηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών στο Διοικητικό Δίκαιο, το 1909 νομάρχης Αττικο-βοιωτίας, το 1910 βουλευτής των Φιλελευθέρων στις Σπέτσες, το 1912 υπουργός Οικονομικών, το 1918 συνδιοικητής της Εθνικής Τραπέζης, το 1922 υπουργός Οικονομικών, το 1923 διοικητής Εθνικής Τραπέζης και το 1927 διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδας. Το 1949 έγινε αντιπρόεδρος Κυβερνήσεως και από 30.6.1949 μέχρι 6.1.1950 Πρωθυπουργός της συμμαχικής κυβέρνησης, που περιλάμβανε τους Κ. Τσαλδάρη, Π. Κανελλόπουλο, Σ. Βενιζέλο, Γ. Μαύρο, Κ. Τσάτσο, κ.ά. Άφησε πλούσιο συγγραφικό έργο. Πέθανε στην Αθήνα το 1951.

Στο παρακάτω απόσπασμα, ο σπουδαίος μελετητής της Βυζαντινής Ιστορίας, με την ελευθεροφροσύνη που τον διέκρινε, μαστίγωσε τον μοναστικό θεσμό, που ήταν μια δυσίατη πληγή για το Βυζάντιο και αποτέλεσε ένα από τα βασικά αίτια της παρακμής και της κατάρρευσης του Μεσαιωνικού Ελληνισμού.

«O μοναχικός θεσμός, ιδίως δε ο υπό των αναχωρητών εφαρμοζόμενος ασκητισμός, έξετράφη εις την Αίγυπτον ιδίως, την Συρίαν και την έρημον ενδοχώραν, εν μέσω της νοσηράς μυστικοπάθειας ήτις παρατηρείται κατά τους πρώτους μετά Χριστόν αιώνας. Φεύγουν πολλοί τον κόσμον δια να σώσουν την ψυχήν. Αναμένουν ως λύτρωσιν τον θάνατον. Ζουν υπεράνθρωπον βίον ευσεβείας και εγκρατείας έξω κάθε ανάγκης και υπεράνω κάθε ανθρωπίνης αδυναμίας, «τα πάθη της σαρκός τω ξίφει της εγκρατείας τέμνοντες», υποβαλλόμενοι εις στερήσεις και κακώσεις, εξήπτον μέχρι νοσηρότητος την φαντασίαν, περιέπιπτον εις εκστάσεις και επίστευον ότι μόνον ούτω ζουν αληθώς αυστηρόν χριστιανικόν βίον.

«Κατώδυνος ψυχή εν διηνεκεί μνήμη θανάτου, αδολεσχούσα και υπνώττουσα και γρηγορούσα, αναχώρησις κόσμου, μίσος εκούσιον επαινουμένης ύλης και άρνησις φύσεως δι επιτυχίαν των υπέρ φύσιν»

Το πνεύμα αυτό της ακράτητος και της εκδήλου δυσμενείας προς κάθε ορμήν της ζωής ήτις, αν δεν χαλιναγωγήται αυστηρώς, οδηγεί προς το κακόν, εκυριάρχησε κατά το πλείστον της βυζαντινής περιόδου. Την αισιόδοξον δηλαδή πίστιν του αρχαίου Έλληνος εις τον άνθρωπον είχε διαδεχθή η δυσπιστία προς την ανθρωπίνην φύσιν.

Πνιγηρά ατμόσφαιρα απαισιοδοξίας σκιάζει επομένως την ζωήν. Η αρνητική πλευρά της χριστιανικής διδασκαλίας θίγει κυρίως. Τα πάντα είναι ματαιότης. Η επίγειος ζωή είναι αναξία προσοχής. Η χαρά είναι απόβλητος, διότι Άδολος χαρά δεν υπάρχει. Όλα είναι σκιερά. Τα πάντα τέφρα. Η χριστιανική Έκστασις είναι η ευτυχεστέρα μορφή ζωής. Μόνον ούτω «μετά αγγέλων συναγάλλεται» ο άνθρωπος.

Εντεύθεν η φρίκη προς κάθε εκδήλωσιν ανθρωπίνου οργασμού (ασχημοσύνη), χαρακτηριζομενου κατά βάσιν ως αμαρτήματος. Η επιθυμία της σαρκός φέρει τον χαρακτήρα της αμαρτίας. Εντεύθεν η διάχυτος εις όλην την βυζαντινήν κοινωνίαν δυσπιστία των φύλων προς άλληλα. Εντεύθεν τα στεγανά χωρίσματα και τα εμπόδια, τα οποία ήθη και προλήψεις επέβαλλον, μεταξύ δε τούτων και ο αποκλεισμός των θηλέων εντός του γυναικωνίτου. «Από γυναικός αρχή αμαρτίας και δι αυτήν αποθνήσκομεν πάντες». Εντεύθεν ο άγνωστος εις την αρχαιότητα και άγνωστος παραμείνας εις την δύσιν θεσμός των εξ ανατολών ορμηθέντων ευνούχων. Εντεύθεν η δεσπόζουσα τούτων θέσις, φυσικώς αδυνατούντων να προκαλέσουν τα κυρίως αμαρτωλά ολισθήματα. Εντεύθεν η των μοναχών, οι οποίοι έχουν ομολογήσει ακτημοσύνη και αποχήν από πάσης γηίνης απολαύσεως και χαράς, παντοδυναμία, εντεύθεν κατά μοιραίαν συνέπειαν η έλλειψις κάθε λυρικής ποιήσεως καθ’ όλην την χιλιετή του Βυζαντίου ζωήν, πλην καθαρώς λαϊκών τινών εκδηλώσεων.

Η διαστροφή της φύσεως δεν ενέπνευσεν όμως αρετήν, ούτε επροφύλαξε την κοινωνίαν εκείνην από την εσχάτην έκλυσιν. Απεναντίας, όλον το στείρον και ανελεύθερον πνεύμα της Ανατολής, όλη η ανατολική καχυποψία και κρυψίνοια, ανέκοψαν κάθε αυθόρμητον ανάπτυξιν του ανθρώπου, απετύπωσαν δε την σφραγίδα των επί μιας πλευράς της βυζαντινής ζωής. Εάν κακίζεται το ήθος και ο χαρακτήρ του βυζαντινού ανθρώπου και αι σκολιαί του μέθοδοι, εάν τα χρονικά του Βυζαντίου αναφέρουν πολλάς σκοτεινάς πλεκτάνας και αδιείσδυτον υποκριτικήν τέχνην, η αιτία τούτων εν πολλοίς πρέπει να αναζητηθή εις την επί της πολιτικής ζωής δεσποτείαν των κυριωτάτων εκπροσώπων του αποπνικτικού κάθε ελευθερίας πνεύματος, των μοναχών δηλ. και των ευνούχων. Από κράσεως και ανατροφής η τάξις αυτή των ανθρώπων δεν ημπορεί να ανέχεται ευθείαν και φανεράν πολιτικήν.

Αι σκολιαί μέθοδοι και αι αποσυνθετικαί ενέργειαι έχουν την προτίμησίν των. Βεβαίως, υπήρξαν και μοναχοί ανωτέρου ήθους, πράγματι άγιοι, με βίον πληρούντο όλας τας χριστιανικός αρετάς ειλικρινώς αφοσιωμένοι εις τα Έργα της χριστιανικής αγάπης και της κοινωνικής αλληλεγγύης. Και τοιούτους έχει πολλούς να επιδείξη η Εκκλησία καθ’ όλους τους μακρούς αιώνας της Αυτοκρατορίας. Αι φωτειναί όμως αύται εξαιρέσεις δεν σβήνουν την δράσιν του μεγάλου πλήθους, το οποίον γεμίζει με το αντικοινωνικόν του πνεύμα τα χρονικά του Βυζαντίου.

Η φιληδονία ήτον ο εχθρός. Ο πειρασμός της γυναικός, ήτις γοητεύουσα παρέσυρεν εις ακολασίαν, αυτός ήτον ο κίνδυνος. Εκ παντός τρόπου πρέπει να παταχθούν οι κίνδυνοι ούτοι, δια να σωθούν οι άνθρωποι από τα δεινα της κολάσεως.

«Σκόπησον – λέγει ο Μέγας Βασίλειος εις τας ασκητικάς διατάξεις – τι περί τούτου φησίν η σοφία… ει δε τις λέγων εκ του γυναιξίν συντυγχάνειν, συνδιαιτάσθαι τε επί πλέον, μη παραβλέπτεσθαι, ούτος ή ου μετέσχηκε της του άρρενος φύσεως… ή ει μετέσχε, βαπτιζόμενος υπό των παθών, ουκ αισθάνεται» (Γεδεών, «Ο Άθως», σ. 24).

Απαγορεύσεις επομένως επιβάλλονται και περιορισμοί και επιτίμια, δια να συγκρατήσουν τον άνθρωπον από της αμαρτίας, προς ην ολισθαίνει από αυτήν την φύσιν παρασυρόμενος.

Η δυσπιστία προς τον ακέραιο άνδρα ώθει τους Βυζαντινούς κατά σύστημα, να απονέμουν τα κύρια αξιώματα, τα εγγύτερον των Αυτοκρατόρων κείμενα, εις εκτομίας. Ο αριθμός αυτών ήτον απέραντος, η επαφή με τους βασιλείς στενότατη και η σημασία ην εις αυτούς απέδιδον υψίστη. Αντί να δυσπιστούν οι κυβερνώντες προς την στρέβλωσιν της φύσεως και να φοβούνται την επί του ήθους θλιβεράν ταύτης απήχησιν, την μοιραίαν κακεντρέχειαν και υποκρισίαν, εδέχοντο αυτούς ως εμπίστους και επολλαπλασίαζον τας εις αυτούς ανατεθειμενας λειτουργίας, διότι δεν τους εφοβούντο από άλλης απόψεως.

Εις τας αδιαλύτους πλεκτάνας των παλατιών, τας ασύλληπτους δολοπλοκίας, τα απαίσια εγκλήματα, η κρυφή ενέργεια μεμυημένων ευνούχων και μοναχών ήτο πάντοτε βεβαία. Όταν μεγάλοι και ισχυροί Αυτοκράτορες εκυβέρνων, εγνώριζον ούτοι να περιστέλλουν τας επικίνδυνους επιρροάς, καίτοι πολλοί τούτων υπέκυψαν εις αυτάς. Eπί ασθενών όμως και μετρίων βασιλέων, η ενέργεια των παραγόντων αυτών υπήρξε δεσπόζουσα και ολεθρία. Ο 11ος αιών ιδίως γέμει τοιούτων παραδειγμάτων.
>
>
>
«…Η Εκκλησία όμως διέρχεται κατά τους αιώνας αυτούς κρίσιν οξείαν. Οικτρά διαφθορά χαρακτηρίζει τον κλήρον και τους μοναχούς, η τάξις των οποίων συνεχώς πληθύνεται. Η οκνηρία, η απληστία, η φιλοχρηματία, η αχρειότης, ο παρασιτισμός η εκμετάλλευσις ψευδούς αγιωσύνης, η υποκρισία, έχουν αποβή κοινά χαρακτηριστικά της τάξεως αυτής. Τον 12ον αιώνα χαρακτηρίζει δεινή παρακμή του εσωτερικού μοναστηριακού βίου.
Η φανερά παραμέλησις των εκ του σχήματος καθηκόντων και η αυθάδης ανάμιξις εις την κοσμικήν ζωήν, είναι συνήθεις. Παρά τας απαγορεύσεις της νομοθεσίας, και αυτοί ακόμη οι επίσκοποι, με πρόσχημα τι, φεύγουν από την Έδραν των και προτιμούν την φαιδροτέραν διαμονήν της Κωνσταντινουπόλεως και τας εκεί αργοσχόλους συζητήσεις.

Όχι δε μόνον οι μοναχοί των συνήθων μονών, αλλά και αυτοί οι Αγιορείται, των οποίων οι κανονισμοί είναι αυστηρότεροι – «μηδενί συγχωρείσθω των αδελφών του όρους εξέρχεσθαι» ορίζει η § 14 του τυπικού του Ι.Τσιμισκή – εγκαταλείπουν άνευ λόγου μονάς και σκήτας και γυρίζουν εις τους δρόμους της Κωνσταντινουπόλεως, αναμιγνυόμενοι εις την τύρβην της μεγαλουπόλεως.

Τον εκ των μοναχών κίνδυνον εγκαίρως προείδον οι μεγάλοι βυζαντινοί Ιεράρχαι. Προς αποτροπή των διαταραχών της κοινωνίας και πολιτείας εκ της αναμίξεως τούτων, επιβάλλει σκληράς κυρώσεις η εν Χαλκηδόνι, 4η Οικουμενική Σύνοδος εις τον Δ΄ Κανόνα, με την αιτιολογίαν ότι «τω μοναχικώ κεχρημένοι προσχήματι τας τε εκκλησίας και τα πολιτικά διαταράσσουσι πράγματα». Αι σκληραί όμως και επανειλημμεναι διατάξεις των Οικουμενικών Συνόδων κατά κληρικών και μοναχών και αι σχετικαί με αυτάς αποφάσεις αποδεικνύουν ότι η ασθένεια είχεν αποβεί χρονία και ότι καμμία εκκλησιαστική απειλή δεν ηδύνατο να φέρη αποτέλεσμα.

Αι καταχρήσεις και η σεξουαλική διαφθορά ήσαν τόσον διαδεδομέναι, ώστε με αυστηράς διατάξεις, αποκλειούσας και μόνην ακόμη την παρουσίαν των δύο φύλων εν τω αυτώ τόπω, εφαντάζοντο οι διάφοροι μεταρρυθμισταί ότι θα περιεστέλλετο το κακόν και θα εδαμάζετο η ανθρωπίνη φύσις. Εις το επί Ιωάννου Τσιμισκή εκδοθέν κτητορικόν της εν Άθω Μεγάλης Λαύρας, περιλαμβάνονται διατάξεις §15 ορίζουσαι «τους νεωτέρους και αγενείους και ευνούχους, ένεκεν κουράς τω Όρει προσφοιτώντας, παντελως μη παραδέχεσθαι». Αι απαγορεύσεις όμως εις ουδέν ωφέλησαν, καίτοι συνεχώς επανελαμβάνοντο. Ο ασκητής Χριστόδουλος, εις τους κανονισμούς της εν Πάτμω ιδρυθείσης μονής, διορίζει «το μη κατοικείν εν Πάτμω κοσμικούς άνδρας γυναίκας έχοντας και παιδία…», ο δε Αλέξιος Κομνηνός, εις το χρυσόβουλλον των προς την εν λόγω μονήν παραχωρήσεων, απαγορεύει ρητώς «τοις λείοις τε και βλαπτικοίς προσώποις, γυναιξί τε και παισί και ευνούχοις» να έρχονται εις την νήσον.

«Την μονήν άβατον τε και παντελως αδιόδευτον γυναιξίν» ορίζει η «υποτύπωσις του βίου των εν τή μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ευεργέτιδος μοναχών», «τω γυναιξίν άβατον είναι καθάπαξ την μονήν». (Ντμιτριέβσκι, 615 και 743).

Ο Πατριάρχης Αντιοχείας, οδυρόμενος δια τας καταχρήσεις, αναφωνεί,

«της δε εις τα γυναικεία μοναστήρια ενεργούμενης ασεβείας, τις αν εφίκοιτο λόγος δια την υπερβολήν του κακού;» «οίχετο κανταύθα… πάσα μοναχική και παρθενική κατάστασις».

Εις το σωζόμενον «τυπικόν» του έτους 1118 της υπό της Αυτοκρατείρας Ειρήνης, συζύγου του Αλεξίου Κομνηνού, ιδρυθείσης παρά την Κωνσταντινούπολη γυναικείας μονής της Κεχαριτωμένης, όπου απεσύρθη να μονάση η ιδία μετά τον θάνατον του Αυτοκράτορος συζύγου της, εγκατεστάθη δε και η κόρη της Άννα Κομνηνή, περιλαμβάνονται κανονιστικαι διατάξεις, αι οποίαι ρίπτουν φως επί της εκλύσεως των ηθών και παρουσιάζουν ταύτα εις όλην των την απαισίαν γυμνότητα. Γράφουν εν τούτοις οι τυφλώττοντες προ της πραγματικότητος υπέρμαχοι της μοναστικής ζωής, ότι οι μοναχοί, «ως εν ιερώ μελισσών περιβμβούντες, τον της αρετής ειργάζοντο καρπόν»!

Προς εξασφάλισιν της ηθικής υποστάσεως της μονής από της διαχύτου διαφθοράς, λαμβάνονται αυστηρά προφυλακτικά μέτρα. Συμφώνως με τας αυστηράς διατάξεις της εν Τρούλλω Οικουμενικής Συνόδου, καθ’ ας (κανών ΜΖ) «μήτε εν ανδρώω μοναστηρίω γυνή, μήτε εν γυναικείω ανήρ καθευδέτω – παντός γαρ προσκόμματος και σκανδάλου έξω δει είναι τους πιστούς», αναγράφει το τυπικόν της μονής, ότι σκοπός της είναι «ταύτην την αγέλην συντηρούσα ανεπιβούλευτον και το θήλυ προς αρετην αρρένουσα.

Τοιούτον τρόμον ενέπνεεν η απειλουμένη πάντοτε και μη συγκρατουμένη έλξις των φύλων, ώστε αυστηρώς απαγορεύεται, όχι μόνον η είσοδος, αλλά και η προσπέλασις του άρρενος.

«Ανήρ δε ουδέ εις άβατον γαρ τούτο το μοναστήριον παντάπασιν ανδράσι και αυτοίς τοις ευνούχοις διοριζόμεθα και κεκλεισμένον διηνεκώς».

Έπονται δε μακραί και λεπτομερείς διατάξεις, αποβλέπουσαι, πως θα περιφρουρήσουν τας μοναχάς από τον πειρασμόν και πως η αναγκαστική δια την υπηρεσίαν, έστω και προσωρινή εμφάνισις άρρενος, θα μείνη άνευ αποτελέσματος. Πάντοτε με συνοδείαν δύο καλογραιών πρεσβυτέρων και ηθικώς ανεπιλήπτων, θα φθάνη μέχρι της εξωτερικής πύλης η μοναχή, την οποίαν έρχεται να επισκεφθή άρρην συγγενής. Ο Ιατρός πρέπει απαραιτήτως να είναι ευνούχος. Το τερατωδέστερον είναι η και προς αυτούς τους ιερείς και πνευματικούς δυσπιστία. Αυτή είναι τόσον βαθειά χαραγμένη, δηλ. τόσον δικαιολογημένη από τα εν τη ζωή συμβαίνοντα, ώστε οι κανονισμοί διατάσσουν και αυτοί ακόμη οι ιερείς και οι πνευματικοί να είναι ευνούχοι.

Η έλλειψις ηθικής μορφώσεως, η χαμηλή κοινωνική ποιότης, η απαιδευσία, η άγνοια της αξίας κάθε παιδεύσεως από μίαν τάξιν της κοινωνίας, η περιφρόνησις προς τα αρχαία χειρόγραφα, τα παλαιόθεν συσσωρευμενα εις τας βιβλιοθήκας των μονών, η μανία με την οποίαν οι μοναχοί κατεφέροντο κατά της καλλιεργείας των αρχαίων γραμμάτων, υπήρξε εις το Βυζάντιον βαρύ πρόσκομμα κατά της γενικωτέρας επικρατήσεως ελευθεριωτέρου και υγιέστερου πνεύματος.

Πριν καταλάβουν την πρωτεύουσαν θέσιν εις τον μοναστικόν βίον του Βυζαντίου κατά τον 11ον αιώνα τα πολυάριθμα μοναστήρια και αι σκήται του Αγίου Όρους, ήκμαζαν, μέχρι της καταλήψεως της Μικράς Ασίας από τους Σελτζούκους, αι πολλαί εις τον Όλυμπον της Βιθυνίας μοναί, με απέραντον ακτινοβολίαν εις όλον το Βυζάντιον. Ήσαν αύται αυστηρά ασκητικά κεντρα. Ασφαλως απώτεραι ανατολικαι, ίσως ιδανικαι επιδράσεις, αρνούμεναι την άξίαν της ζωής, παρατηρούνται εις τας ροπάς αυτάς. Εις την μόνωσιν, την άσκησιν και τας δεήσεις πρέπει να αναζητή ο άνθρωπος την τελείωσίν του. Εις το απόκοσμον αυτό ιδανικόν έτεινον Οι εκεί μονάζοντες, αδιάφοροι εις τας τύχας του κόσμου και τα ποικίλα συμφέροντα, τα οποία ερεθίζουν τους ανθρώπους. Αδιάφοροι προς κάθε καθήκον έναντι της κοινωνίας, – πλην ενίοτε του της φιλανθρωπίας – πιστεύουν, ότι μόνον η απάρνησις από παντός εγκόσμιου αγαθού ασφαλίζει την σωτηρίαν των ψυχών.

Από τα σωζόμενα τυπικά πολλών μονών, τα οποία ορίζουν καταλεπτώς τον τρόπον της ζωής και της διαίτης των μοναχών από όρθρου βαθέος, προκύπτει ότι ολόκληρος η ημέρα κατηναλίσκετο εις προσευχάς και εκκλησιασμούς. Παρηκολούθουν τακτικά παννυχίδας, έψαλλον το μεσονυκτικόν, ήσαν παρόντες εις τον εσπερινόν και το λεγόμενον απόδειπνον και εις όλας τας ατελειώτους λειτουργίας των Κυριακών και των σχεδόν καθ’ ημέραν εορτών. Χρόνος δια άλλην απασχόλησιν δεν έμενεν εύκαιρος, εάν ληφθή υπ’ όψιν και η φυσική κούρασις από τας μακράς ορθοστασίας. Δια πνευματικήν τίνα ή άλλην εργασίαν καθ’ ωρισμένας ώρας, ούτε ωρίζετό τι, ούτε και πράγματι εγίνετο τοιαύτη, – πλην εννοείται των μονών, αι οποίαι ηκολούθουν τους κανονισμούς του Θεοδώρου Στουδίτου. Την επιμέλειαν των κτημάτων είχον βεβαίως οι μοναχοί. Όσοι τούτων από καταγωγής ήσαν γεωργοί ή κτηνοτρόφοι ή κηπουροί, ησχολούντο εις τούτο, βοηθούμενοι όμως και από τους άφθονους κληρικοπαροίκους, προσδεδεμένους εις την γην και ων έργον ήτον ακριβώς η καλλιέργεια, η υλοτομία, και ότι άλλο εχρειάζετο δια την εκμετάλλευσιν της απεράντου κτηματικής περιουσίας των μονών. Είχον δηλ. οι καλόγεροι, δια το πλείστον των χειρωνακτικών εργασιών, πολυπληθές υπηρετικόν προσωπικόν, παρακολουθούν τα δωρούμενα ή αγοραζόμενα κτήματα, τοιαύτης μάλιστα εκτάσεως, ώστε επανειλημμένως υπό των Αυτοκρατόρων εξεδόθησαν διατάξεις, περιορίζουσαι τον αριθμόν των εις τας μονάς ανηκόντων δουλοπάροικων.

Οι ολίγοι βεβαίως εκλεκτοί, οι αποσυρόμενοι της ενεογού εν τη κοινωνία ζωής, εύρισκον πρόσφορον την εν τη μονή γαλήνην, δια να επιδοθούν εις ότι από εσωτερικής διαθέσεως έρρεπον. Μελετώντες ούτοι παλαιά χειρόγραφα, εκτελούντες έργα γλυπτά, αντιγράφοντες καλλιγραφικώς χειρόγραφα αρχαίων συγγραφέων ή πατέρων της Εκκλησίας και πλουτίζοντες αυτά με λεπτά έγχρωμα στολίσματα, ανέπτυξαν την περίφημον εικονογραφίαν του 13ου και του 14ου αιώνος ιδίως εις το Άγιον Όρος. (Diehl, Man, d’ Art Byzantin, II, σελ. 863).

Εις πολλάς μονάς μάλιστα γραμματισμενοι καλόγεροι ωργάνωσαν στοιχειώδη σχολεία δια τους πέριξ οικούντας πληθυσμούς. Αυτά όμως όλα ωφείλοντο εις ατομικάς δραστηριότητας ωρισμένων μοναχών υψηλοτέρας εμπνεύσεως ή ξεχωριστής ιδιοφυίας, οι οποίοι πράγματι αφήκαν βαθύτερα ίχνη και χάρις εις τους οποίους διεσώθησαν μέχρις ημών πολύτιμα μνημεία των βυζαντινών χρόνων. Η διανοητική όμως και ψυχική σύνθεσις του συνήθους μοναχού, καλλιεργούμενη από τον ιδιάζοντα εν τη μονή βίον, υπήρξεν απολύτως απρόσφορος εις δημιουργίαν έργων με σφραγίδα συλλογικωτέρου χαρακτήρος.

Κατά την μεσούντος του 9ου αιώνος αρχόμενην αναγέννησιν των κλασικών σπουδών, ήτις παρακολουθείται από έντονον καλλιέργειαν της επιστήμης, όταν η πλειάς των τότε σοφών, Θεοκτίστου, Λέοντος, Φωτίου, Αρέθα, Κωνσταντίνου και άλλων, επιδίδεται εις πολυμερείς μελέτας της κλασικής αρχαιότητος, η ζωντανή αυτή στροφή προς τα γράμματα – την θύραθεν παιδείαν – εύρεν ισχυρόν αντίπαλον εις όλους τους δουλεύοντας εις το στενόν καλογερικόν πνεύμα. Κατά του κύκλου των τότε διανοουμένων ωργανώθη επίθεσις με επί κεφαλής τον Πατριάρχην Ιγνατιον, αντιδραστικόν κληρικόν. Μετεχειρίσθη αυτή όλα τα μέσα, δια να δημιουργήση δυσπιστίαν και να συκοφαντήση τους εργάτας της αναγεννήσεως. Τους κατηγόρησεν ως μάγους, τους εσατύρισε, δια να γεννήση την εντύπωσιν, ότι η ελληνική παιδεία είναι αντιχριστιανική και αυτόχρημα αχρεία.

Η μοιραίως από αυτόν τον τρόπον της ζωής εκτρεφομενη οκνηρία των μοναχών, – εξαιρέσει των εκ ψυχικής διαθέσεως ρεπόντων προς αγιωσύνην ανθρώπων – δεν ηδύνατο να μείνη άνευ αντιδράσεως επί του ήθους, της διανοητικής χαμηλότητος και της θρησκευτικής διαστροφής κοινωνίας, της οποίας η ζωή εκινείτο εντός εκκλησιαστικού πλαισίου, το δε πνεύμα ησχολείτο με θεολογικά προβλήματα. Κάθε πράξις του Ιδιωτικού βίου, κάθε πολιτική ή διοικητική ενέργεια, έχουν ως αναγκαίον παρακόλουθοv εξωτερικήν επίδειξιν ευσεβείας. Εις όλας τας στρατιωτικάς στάσεις, τας υφαινομένας εις τα ιερά παλάτια, τας σκοτεινάς συνωμοσίας, τα μυσαρά κακουργήματα, τας δολοφονίας Αυτοκρατόρων υπό επιδόξων τοιούτων, υπάρχει πάντοτε εις το κέντρον της ενεργείας μοναχός τις μεμυημένος, όστις (φέρει την ευλογίαν της Εκκλησίας υπέρ επιτυχίας του σκοπού, οσονδήποτε εγκληματικός και αν είναι ούτος.

Η δεσποτεία, την οποίαν ήσκουν ο κατώτερος κλήρος και προ πάντων το απέραντον σμήνος των μοναχών και καλογραιών επί του απαίδευτου και δεισιδαίμονος κόσμου, είναι αφάνταστος. Η πεποίθησις επί την θαυματουργόν ιδιότητα εικόνων και λειψάνων, η επίσκεψις εικόνων αι οποίαι ήκλαιον, εικόνων «αχειροποιήτων», αίτινες δηλ. ήρχοντο άνωθεν, άνοιγεν ευρύ στάδιον εις τους ανά την χώραν όλην ελευθέρως κυκλοφορούντας καλόγερους, τους εκμεταλλευόμενους κάθε είδους προλήψεις, δαιμονολογίας και τερατολογίας, ανατολικής εν πολλοίς προελεύσεως, αι οποίαι ετρομοκράτουν τας περιδεείς ψυχάς των αφωτίστων ανθρώπων.

Η δεισιδαιμονία και η πλήρης δέους προσκόλλησις εις τους εξωτερικούς τύπους της λατρείας, έχουν εν πολλοίς υποκαταστήσει την αληθή θρησκευτικήν πίστιν.

Εις όλας τας τάξεις της κοινωνίας, ανωτέρας και κατωτέρας, οι άνθρωποι ασχολούνται με τους αστρολόγους, τους διαβάζοντας εις τα άστρα τα πεπρωμένα της ζωής. Τοιαύτη η τοιαύτη εμφάνισις των άστρων, η συνταύτισις της πορείας των, ωρισμένον σχήμα των αστερισμών, εφανέρωναν το μέλλον. Από αυτά εξηρτάτο ευτυχία ή δυστυχία. Αναλόγως του αστερισμού υπό τον οποίον εγεννήθη τις, ερρυθμίζετο η ζωή του, συνδυασμοί όμως διάφοροι ηδύναντο να αλλοιώσουν την αρχικήν τάσιν της «μοίρας και να κατευθύνουν αυτήν διαφορετικά».

Η πίστις εις των αριθμών τας μαγικάς δυνάμεις δεν ήτον ίδιον μόνον των απλοϊκών, αλλά απεναντίας των μορφωμένων, όσοι. κυρίως ενδιέτριβον εις τας λεγομένας απόκρυφους επιστήμας. Πολλοί επίστευον, ότι ουδεμία προσωπική ενέργεια χρειάζεται να καταβληθή, δια να αποτραπούν δυσμενείς περιστάσεις της ζωής, διότι όλα εξαρτώνται από κάποιαν θαυματουργόν επέμβασιν, ήτις ημπορεί τα πάντα να ματαιώση. Τας πόλεις,πολιορκουμένας, δεν προστατεύουν τα όπλα και η θέλησις των υπερασπιστών των, αλλά οι πολιούχοι αυτών. Βεβαίως, η πίστις αυτή ενεψύχωνε πολλούς αγωνιζόμενους, υπήρξε δε η ηθική αύτη ενίσχυσις πολύτιμον εφόδιον της στρατιωτικής δράσεως. Πολλούς όμως παρέσυρεν αύτη εις άδράνειαν και εγκατάλειψιν κάθε αγώνος ως περιττού.

Ο βυζαντινός κόσμος ολόκληρος έζη και εκινείτο εντός ατμοσφαίρας προλήψεων. Αν δεν λάβη τις υπ’ όψιν τον παράγοντα αυτόν, η ψυχολογία του είναι ακατανόητος. Χρησμοί, μαντεύματα, προφητείαι και τα παρόμοια, έπαιξαν τεράστιον ρόλον εις την ρύθμισιν και της επισήμου πολιτικής ακόμη. Ακατανόητοι εκ πρώτης όψεως ενέργειαι ταύτης, οδηγήσασαι εις μοιραίαν αποτυχίαν, φωτίζονται μόνον με την εξήγησιν της επιδράσεως προφητειών και μηνυμάτων από αοράτους δυνάμεις. Είναι ευνόητον, τι απέραντον έδαφος παρεσκεύαζεν η πνευματική αυτή προδιάθεσις εις τους ποικίλους αγύρτας, τις μάγισσες και τους προλέγοντας το μέλλον αστρολόγους, εις τους γόητας με τας μαγγανείας και τους εξορκισμούς, οι οποίοι απεμάκρυναν το κακόν ή είλκυον το αγαθόν ή έστρεφον προς άλλους το κακόν.

Προφητείαι διάφοροι παρέλυον την θέλησιν. Άνθρωποι με μυστικάς διαισθήσεις, στρεφόμενας πέριξ της δαιμονολογίας «λεκανομάντεις, χειρομάντεις, νεφοδιώκται», οι γνωρίζοντες δηλ. να διαβάζουν εις την πορείαν των νεφών, άλλοι ασκούντες «τας από κορωνών και των κοράκων και των λοιπών αγρίων ζώων οιωνοσκοπίας», σμήνος δηλ. ολόκληρον εκμεταλλευτών της λαϊκής αφελείας, ασιατών κατά το πλείστον, Χαλδαίων και Αιγυπτίων, από αμνημονεύτων χρόνων, ως επιστεύετο, μεμυημένων εις την μυστηριακήν τέχνην της διαγνωσεως του μέλλοντος, επλημμύριζον το Βυζάντιον και εξενεύριζον την καθ’ εαυτήν ήδη νοσηράν εκείνην κοινωνίαν. Η ευρεία διάδοσις και εκμετάλλευσις της παντός είδους δεισιδαιμονίας είχεν ανέκαθεν αποβή τόσον βαθεία ασθένεια της κοινωνίας ώστε ήδη η εν Τρούλλω Οικουμενική Σύνοδος εις τον Κανόνα ΞΑ’ ορίζει εκκλησιαστικάς ποινάς προς καταστολήν των εκ της δεισιδαιμονίας κακών. Η ερμηνεία του κανόνος κατά τον 12ον αιώνα από τον ερμηνευτήν του κανονικού δικαίου Βαλσάμωνα και η επακολουθούσα ανάπτυξις, δίδουν ζωηρών εικόνα της νοσηρότητος της κοινωνίας.

«Ο παρών κανών διορίζεται μηδένα μάντεσιν ή γόησι προέρχεσθαι… ή τοις νεφοδιώκταις ή τοις γοητευταίς ή τοις παρέχουσι τα φυλακτήρια. Ει δε τις τούτο ποιήσει, επί εξαετίαν αφορισθήσεται…».

Εις την βαθύτατα ερριζωμενην και ευρύτατα διαδεδομένην αντιλογικήν αυτήν διασκευήν του νου, η οποία τα πάντα εξήρτα από την παρουσίαν εν μέσω της ζωής αοράτων στοιχείων, η επίδρασις των οποίων ησκείτο μυστηριωδώς και των οποίων το νόημα επεκαλύπτετο εις προνομιούχους μόνον φύσεις, μετέχουσας κάποιας υπερφυσικής ουσίας, οφείλεται εν πολλοίς η εξάρθρωσις της θελήσεως και η έλλειψις κάθε αυτομάτου λαϊκής αντιδράσεως εις περιόδους κακοτυχίας. και η ασιατική μοιρολατρική αδράνεια έναντι του συντελούμενου ολέθρου.

Ούτε όμως το Κράτος, ούτε η Εκκλησία είχαν την δύναμιν, πολλάκις δε ούτε την διάθεσιν, να αντιδράσουν. Τα υπό των Συνόδων απειλούμενα επιτίμια εις ουδέν ωφέλησαν, έμειναν δε ανενέργητα, διότι αυτοί ούτοι οι ηγούμενοι του Κράτους και της Εκκλησίας ήσαν δούλοι της αυτής ψυχώσεως. Και εάν Αυτοκράτορες όπως ο Αλέξιος και ο Ιωάννης Κομνηνός ήσαν ως φαίνεται ελεύθεροι προλήψεων, το περιβάλλον των όμως δεν ήτο. Ο Μανουήλ, νους ισχυρός και «μεγάλος Αυτοκράτωρ, παίκτης όμως ριψοκίνδυνος εις την πολιτικήν, ήτο βαθύτατα προληπτικός, εθεράπευε φανερά την αστρολογίαν, υπέρ ης μάλιστα – λέγει ο Krumbacher – εξέδωκε πιτάκιον «απολογητικόν προς γραφήν τινος μοναχού παλατινού… τα της αστρονομικής τέχνης κακίζουσαν και ασέβεια αποκαλούσαν το μάθημα». Ο Ανδρόνικος επίσης, βίαιος και ωμός τύραννος, στηριζόμενος εις τον αστερισμόν του, επίστευεν εις τας λεγομένας λεκανομαντείας και επηρεάζετο από αυτάς. Όσον προχωρεί το Βυζάντιον προς το τέρμα, τόσον αυξάνει η επιβολή της προλήψεως, τόσον η εξάρτησις από ασυλλήπτους δυνάμεις, από την μαγείαν και τας προφητείας αυξάνει, αποβαίνει τυραννική και εξουδετερώνει κάθε αυτόβουλον κρίσιν και ενέργειαν. Οι Άγγελοι περιεστοιχίζοντο από ποικιλώνυμους αγύρτας, δεν εδίσταζαν δε από δεισιδαιμονίαν να καταστρέφουν και περίφημα ακόμη έργα τέχνης. Η υποτιθέμενη αυθάδης ή ειρωνική στάσις ανδριάντων κατά λαϊκήν φήμην κατηραμένων ερμηνεύετο από τον προληπτικόν όχλον ως δυσμενής πρόρρησις δια την τύχην του Αυτοκράτορος ή της Αυτοκράτειρας. Η αιτία αυτή αρκεί, δια να διαταχθή η καταστροφή κειμηλίων της αρχαίας τέχνης, τα οποία εκόσμουν τας πλατείας της Κωνσταντινουπόλεως»

(Αλ. Διομήδης, «Βυζαντιναί Μελέται», Αθήναι 1951, σ. 249-272).

h1

Μνημόνιο του κομισάριου Κερκύρας Κορμπινί,1798

Ιουνίου 13, 2008

Μémoire du Commissaire du Département de Corcyre (Corfou) Corbigny 1798

ΜΝΗΜΟΝΙΟ

Σχετικό με τα γαλλικά νησιά της Αδριατικής θάλασσας
που υποβάλλεται στο Εκτελεστικό Διευθυντήριο (Directoire Exécutif)
από τον πολίτη Κορμπινί (Corbigny), c.d.
Κομισάριο στον Νομό της Κερκύρας (Κορυφών)

(Μετάφραση Νικόλας Βερνίκος)

Κεφάλαιο Πρώτο: Θρησκεία, Ήθη, Εκπαίδευση

Η κυριότερη και η πιο προσφιλής δραστηριότης ενός αμόρφωτου λαού είναι η θρησκεία του. Η απόδειξη βρίσκεται στην επιρροή που ασκούσε η χριστιανική θρησκεία, πάνω στους λιγότερο φωτισμένους λαούς. Ποία λοιπόν έπρεπε να είναι η δύναμή της πάνω σε έθνη που η θάλασσα χώρισε από την υπόλοιπη Ευρώπη και που η κυβέρνησή τους κρατούσε συστηματικά σε άγνοια των προόδων που κάθε μέρα επιτελούσε ο ανθρώπινος νους!

Προσθέσετε σ’ αυτό, ότι οι Παπάδες, οι γραικοί[4] ιερείς δηλαδή, ζώντας όλοι τους μέσα στην ίδια φτώχια με το ποίμνιο τους, έχοντας το δικαίωμα να παντρευτούν και διάγοντας, στην πλειοψηφία τους, μιαν απλή και πατριαρχική ζωή, έχουν ακόμα περισσότερες δυνατότητες για να πείσουν τα ευκολόπιστα πνεύματα που διευθύνουν.

Η γραικική θρησκεία (που την ασπάζονται σχεδόν όλοι στα νησιά αυτά) δίνει μάλιστα στους ιερείς πολλά δικαιώματα τα οποία η ρωμαϊκή θρησκεία δεν παραχωρεί στους δικούς της (ιερωμένους). Αυτοί είναι, για παράδειγμα, εκείνοι που εκδίδουν τα διαζευκτήρια των γάμων, και που έχουν με τον ίδιο τρόπο πολλές άλλες δικαιοδοσίες της πολιτικής αρχής.

Πρέπει να πιστέψουμε ότι οι ιερείς, τόσο οι Έλληνες (γραικοί) όσο και οι Λατίνοι, δεν είδαν με ευχαρίστηση την άφιξη ενός λαού που δεν αναγνωρίζει και δε δίνει προνόμια σε καμιά θρησκεία, που δεν επιτρέπει σε κανένα κληρικό να αναλάβει θέση στη δημόσια διοίκηση και που προσπαθεί συνεχώς, με την διάδοση των νόμων και με τα φώτα[5] που μεταδίδει, να περιορίσει και ίσως και να εξουδετερώσει τελείως την επιρροή τους. Αυτός είναι λόγος που επιβάλλει την σύνεση ως τον πρώτο και τον πιο απαραίτητο κανόνα συμπεριφοράς για όλους τους δημόσιους λειτουργούς στα νησιά του Λεβάντε.

Η σχέση των ζηλωτών[6] της γραικικής θρησκείας με εκείνους της ρωμαϊκής είναι περίπου 30 προς ένας. Παρόλα αυτά οι Λατίνοι έχουν έναν αρχιεπίσκοπο στην Κέρκυρα (Κορυφούς) και έναν επίσκοπο στη Ζάκυνθο (Ζάντε), ενώ οι Γραικοί δεν διαθέτουν, για όλα μαζί τα νησιά παρά μόνον έναν Πρωτόπαπα, ή επικεφαλή των πρεσβυτέρων, που δεν έχει τις δικαιοδοσίες του επισκόπου. Ο Κάρολος ο Ανδεγαυός ήταν εκείνος που τους πήρε τον τίτλο του αρχιεπισκόπου, στη διάρκεια του δέκατου τρίτου αιώνα, για να τον δώσει στους Λατίνους.

(Οι τελευταίοι) αυτοί, είναι πολύ λίγοι αριθμητικά, ιδίως αφ’ ότου οι βενετικές και σκλαβινικές στρατιωτικές μονάδες δεν διαμένουν πια στα νησιά μας. Οι (Λατίνοι) καλόγεροι εγκατέλειψαν τα μοναστήρια τους και επέστρεψαν στην Ιταλία, με τη σειρά του και οι ιερείς θα ήσαν δατεθημένοι να τους μιμηθούν, αν τους εξασφαλίζαμε ένα μικρό βιοπορισμό στον τόπο του αναχωρητηρίου τους. Πρέπει λοιπόν να θεωρήσουμε ότι στα νησιά αυτά η λατινική θρησκεία είναι σχεδόν εξαφανισμένη, ως εκ τούτου η γραικική (θρησκεία) θα αποκτήσει ακόμα περισσότερη επιρροή εφ’ όσον θα απαλλαγεί από μιαν αντίπαλη που είχε με το μέρος της την κυβερνητική εξουσία. Δεν αμφιβάλλω πως με δεξιότητα και κυρίως με περίσκεψη θα καταφέρουμε να καταστήσουμε τη θρησκεία αυτή φιλική προς εμάς και ίσως χρήσιμη στην Δημοκρατία (République). το παράδειγμα όμως που θα δώσω στη συνέχεια, αποδεικνύοντας την έκταση και την ισχύ των κληρικών της, θα μας διδάξει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να τους συμπεριφερθούμε.

Η οικογένεια Βούλγαρη της Κερκύρας, είναι κάτοχος του σώματος ενός αγίου που ονομάζεται Σπυρίδων, ο οποίος γεννήθηκε και πέθανε στην Κύπρο, και που, από τότε (το σκήνωμά του), πέρασε στα χέρια των Βουλγάρων, των Τούρκων, και διατηρήθηκε σαν από θαύμα πάντα ανέπαφο στο μέσο των απίστων, για να φτάσει τελικά σε άριστη κατάσταση στην Κέρκυρα. Έκανε πολλά θαύματα, και ειδικότερα ανάγκασε το 1718 τους Τούρκους να σταματήσουν την πολιορκία της πόλης.

Για τις τόσες υπηρεσίες του ανταμείβεται με διαρκείς προσφορές, όχι μόνο από μέρους των κατοίκων των νησιών μας, αλλά από μέρους (των κατοίκων) του Αρχιπελάγους και των γειτονικών ηπειρωτικών (περιοχών). Ο άγιος Σπυρίδων έχει πολλές εορτές κατά την διάρκεια του χρόνου, στις οποίες παρευρίσκεται ένα τεράστιο πλήθος λαού. Τον περιφέρουν εν πομπή στους δρόμους, και οι Βενετοί είχαν την συνήθεια να τον χαιρετούν με τα κανόνια των κάστρων.

Κατά την πρώτη επέτειο του αγίου αυτού που εορτάστηκε μετά την είσοδο των Γάλλων, δεν θεωρήσαμε απαραίτητο να του αποδώσουμε στρατιωτικές τιμές. Ο λαός, υποκινούμενος από τους ιερείς, διαδήλωσε μια δυσαρέσκεια που θα εκφυλίζονταν σε στάση, αν ο Στρατηγός δεν αναλάμβανε την πρωτοβουλία να χαιρετήσει τον άγιο Σπυρίδωνα όπως το επιθυμούσαν. Από την ημέρα εκείνη, (ο άγιος) είναι ο καλλίτερος φίλος των Γάλλων.

Σε ένα λαό αμαθή και δεισιδαίμονα, η θρησκεία έχει τέτοια επιρροή που μόνο μέσα απ’ αυτήν διαμορφώνονται τα ήθη και έθιμα και η εκπαίδευση εκείνων που την ακολουθούν. Η αλήθεια αυτή φαίνεται σαφέστατα στις κτήσεις μας του Λεβάντε. Έναν παπά τον θεωρούν σχεδόν πάντα στο χωριό του σαν έναν αγαπητό πατέρα, τις εντολές του οποίου κανένας δεν μπορεί να αποφύγει. Στη φωνή του οπλίζονται, διασκορπίζονται, επαναστατούν, υπακούουν. Αυτός είναι, εκείνος που φοβούμενος να μην μειωθεί η εξουσία του, σταματά όσο το μπορεί, την πρόοδο του πολιτισμού. Διατηρεί με φροντίδα τη χρήση της ελληνικής (γραικικής) γλώσσας, γεγονός που εμποδίζει την επικοινωνία των χωριών της εξοχής με τις πόλεις.

Για τον ίδιο λόγο δεν φροντίζει να αμβλύνει τα άγρια ήθη που κάνουν τους χωρικούς να περπατούν, οπλισμένοι με τουφέκια και με στιλέτα. Ο φθόνος τέλος, τον οποίο φαίνεται ότι πήραν οι Έλληνες (Γραικοί) από τους γείτονές τους Τούρκους δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια σε μια προσέγγιση που, εκ των πραγμάτων, θα προκαλούσε και τη διάδοση των φώτων. Με μια λέξη, η φιλοξενία, που με τόση ευγένεια ασκούσαν οι αρχαίοι Έλληνες, είναι το μόνο προτέρημα που οι συμβουλές των παπάδων και οι καταπιέσεις της (προηγούμενης) κυβέρνησης δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν από τις συνήθεις ενός αμαθούς λαού, που είναι όμως φύσει καλός και πνευματώδης, και που έχει ανάγκη μιας καλής διακυβέρνησης για ξαναβρεί τα αρχαία του προτερήματα και τα φώτα του.

h1

O μύθος του Μεσσία

Ιουνίου 13, 2008

Από τις περιγραφές για την φύση και την ζωή του Θεανθρώπου, εύκολα κάποιος μελετητής- ξένος ως προς τον Χριστιανισμό- νομίζει ότι διαβάζει για τον Διόνυσο, τον Μίθρα ή τον Όσιρι.. Οι όποιες διαφορές δεν συναντιόνται στις περιγραφές, αλλά στα ονόματα και στο ύφος της γλώσσας.. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν να μαζεύουμε τα κομμάτια του Μύθου, όπως θα δείτε πρέπει να τα αναζητήσουμε σε αρκετές «ξένες» παραδόσεις..
Ο Ιησούς μας πληροφορούν οι Χριστιανικές πηγές είναι «ο μονογενής Υιός του Θεού» και «Θεός εκ Θεού Αληθινού», κάτι που συναντάμε αιώνες πριν στην Διονυσιακή παράδοση.. Στις Βάκχες του Ευριπίδη ο Διόνυσος αποκαλούνταν «Υιός του Δία, εν πλήρη φύση Θεός» και «Θεός Κύριος γεννηθείς εκ Θεού».. Από ιστορικής άποψης περιττό να αναφέρουμε ότι ο μύθος του Διονύσου προηγείται αρκετούς αιώνες..
Μια ακόμα πιο πρωτοφανή συγγένεια είναι η φύση της μητέρας του Μεσσία.. Όπως είναι γνωστό από τα κείμενα της Βίβλου, ο Χριστός γεννήθηκε από γυναίκα παρθένα. Αρκετοί Θεοί όμως γεννήθηκαν από θνητή παρθένα, μας πληροφορούν παλαιότερες παραδόσεις αρκετών λαών.. Για τον Ιησού ήταν η Μαρία, για τον Άττι της Μικράς Ασίας η Κυβέλη, για τον Αδώνιδο της Συρίας η Μύρρα και για τον Διόνυσο η Σεμέλη..
Ακόμα και η πασίγνωστη περιγραφή της γέννησης του Ιησού, σε σπηλιά με την παρουσία τριών βοσκών, συναντάται ήδη σε πολλούς παγανιστικούς θεούς. Αν και σήμερα έχει επικρατήσει η άποψη ότι ο Ιησούς γεννήθηκε σε στάβλο, στα ευαγγέλια αναφέρεται ως κατάλυμα.. Ο ερευνητής και συγγραφέας I.Wilson μας λέει ότι ως κατάλυμα στην ακρίβεια εννοείται σπηλιά ή παράπηγμα.. Ο Πέρσης Θεός Μίθρας γεννήθηκε σε σπηλιά, το ίδιο και ο Διόνυσος που μάλιστα κατά τους ορφικούς ύμνους αμέσως ανέβηκε στον θρόνο του ως «Βασιλεύς του Κόσμου». Οι τρεις βοσκοί που επισκέπτονται το θείο βρέφος εμφανίζονται και στη γέννηση του θεού Μίθρα, παλαιότερου κρίκου της αλυσίδας του «Μύθου του Μεσσία»..
Οι Χριστιανικές πηγές μιλάνε για τρεις μάγους που έφεραν στο βρέφος σμύρνα, χρυσό και λιβάνι. Ο Εμπεδοκλής μας πληροφορεί ότι κατά τη λατρεία του Θεού χρησιμοποιούσαν «αμιγή σμύρνα και λίβανο, σκορπίζοντας επίσης στο έδαφος σπονδές από χρυσό μέλι».. Οι πυθαγόρειοι ως γνωστό δεν δέχονταν τις θυσίες ζώων και το παραπάνω ήταν το εναλλακτικό τελετουργικό που πρότεινε ο Εμπεδοκλής.
Η Βηθλεέμ, τόπος γέννησης του Χριστού, σημαίνει «Οίκος του Άρτου». Ο άγιος Ιερώνυμος, αναγνωρισμένος από την χριστιανική εκκλησία, παρατηρεί ότι την Βηθλεέμ σκίαζε από τον ήλιο μια σπηλιά καθαγιασμένη από τα μυστήρια του Θεού Αδώνιδος, ο οποίος- σύμπτωση(;!)- ήταν και ο Θεός του Άρτου. Η συγκεκριμένη όμως ομοιότητα μπορεί να εξηγηθεί με απλή λογική. Όντας η περιοχή κατοικήσιμη πριν την έλευση του Χριστιανισμού, πολύ πιθανόν να είχε επικρατήσει σε αυτήν η λατρεία του Αδώνιδος.. Έτσι, το όνομα Βηθλεέμ δόθηκε στην πόλη αυτή συμβολικά, «Οίκος του Άρτου»- «Οίκος του Θεού του Άρτου», και το όνομα δεν άλλαξε όταν η λατρεία αυτή πέρασε σε δεύτερη μοίρα..
Κάποια από τα θαύματα που έκανε ο Ιησούς συναντιόνται σε αρκετές παλαιότερες περιγραφές, δίχως εδώ να είναι εύκολη κάποια λογική εξήγηση.. Ένα από τα θαύματα του Πυθαγόρα ήταν «το καταλάγιασμα των κυμάτων των ποταμών και των θαλασσών ώστε να περνούν οι μαθητές του εύκολα πάνω απ’ αυτά».. Ένα θαύμα που καταγράφεται από τον Πορφύριο και που κατά το Μάρκον Ευαγγέλιο έκανε ο Ιησούς για τους μαθητές του στη θάλασσα της Γαλιλαίας. Επίσης, ο Εμπεδοκλής ανέστησε μια γυναίκα σε 30 μέρες αφ’ ότου είχε πεθάνει (The death of Empedocles, Chitwood), όπως ακριβώς είχε κάνει και ο Χριστός με τον Λάζαρο 500 χρόνια μετά τον Έλληνα φιλόσοφο..
Κατά τη τελετή της μύησης στα Μυστήρια του Μίθρα ο θεός συνοδευόταν από 12 μαθητές, ντυμένοι όπως τα 12 ζώδια(Godwin). Όμως, 12 γνωρίζουμε ότι ήταν και οι μαθητές του Ιησού.. Επίσης μια «διαβολική» μίμηση που βάζει σε υποψίες ακόμα και τους ίδιους τους Χριστιανούς..
Άλλα ακόμα και στην εξωτερική εμφάνιση ο Ιησούς παρέπεμπε στον Διόνυσο. «Ένας ξένος με μακριά μαλλιά που έφερνε μια ξένη θρησκεία» ήταν στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και κατηγορήθηκε με πλαστές κατηγορίες ώστε να θανατωθεί. Στις Βάκχες του Ευριπίδη, 5 αιώνες πριν, βρίσκουμε την ίδια ακριβώς περιγραφή για τον Έλληνα Θεό.. Είναι το μοτίβο του «αποδιοπομπαίου τράγου», του μάρτυρα που τιμωρείται για τα αμαρτήματα των ανθρώπων, και εμφανίζεται τόσο στον Ιησού όσο και στον Διόνυσο..
Στην τελετή της θείας κοινωνίας καλούμαστε να φάμε το σώμα και να πιούμε το αίμα του Κυρίου. Μια επιθυμία του ίδιου του Ιησού που ζήτησε από τους πιστούς του το συμβολικό αυτό τελετουργικό.. «Όποιος δεν φάει το σώμα μου και δεν πιει το αίμα μου, ώστε να γίνει ένα μαζί μου κι εγώ ένα με αυτόν, δεν θα γνωρίσει τη σωτηρία».. Αν και το παραπάνω θυμίζει χωρίο της Βίβλου, εντούτοις αυτός που μιλάει είναι ο Μίθρας. Αποτελεί κομμάτι επιγραφής του ιερού του Πέρση Θεού, μας πληροφορεί σε βιβλίο του ο J.Godwin..
Ακόμα και ο σταυρός ως σύμβολο δεν ήταν κάτι πρωτοεμφανιζόμενο στην ιστορία του Χριστιανισμού. Αρχικά πρέπει να αναφέρουμε ότι δεν έχουμε αναπαραστάσεις του εσταυρωμένου Ιησού πριν από το 5ο αιώνα μ.Χ.. Αντιθέτως έχει βρεθεί ένα φυλακτό του 2ου ή 3ου αιώνα που δείχνει έναν εσταυρωμένο άντρα στον οποίο εύκολα κανείς αναγνωρίζει τον Ιησού. Και όμως, από κάτω αναγράφεται «Ορφέας Βακχικός».. δηλαδή «ο Ορφέας γίνεται Βακχείος».. Γνωρίζουμε ότι ο Ορφέας ήταν προφήτης του Διονύσου, μάλιστα για πολλούς ήταν και ο ίδιος θεός.. Το φυλακτό αυτό αναπαριστάνει «τον Διόνυσο θνήσκοντα επί του σταυρού και συμβολίζει τον μυστικιστικό θάνατο της κατώτερης φύσης του μυημένου και την αναγέννηση του ως θεός»..

h1

Η γιορτή των παιδιών του ήλιου (κυριολεκτικά)!

Δεκέμβριος 24, 2007

Δεν θέλω να σας στενοχωρήσω, αλλά όσοι γιορτάζουν τα Χριστούγεννα με «κατάνυξη» -χριστιανική- μάλλον δεν γνωρίζουν ότι, στην πράξη, αυτό που γιορτάζουν είναι η πιο παλιά από τις θεότητες της ανθρωπότητας: ο ζωοδότης Ήλιος, που, με διάφορες μορφές και ονομασίες, λατρεύεται από τον άνθρωπο εδώ και τουλάχιστον 50 αιώνες.

Στην πράξη, αυτό που γιορτάζεται σ’ αυτά τα 5.000 χρόνια κοντά στο τέλος του έτους είναι το χειμερινό ηλιοστάσιο (21 Δεκεμβρίου), η τελευταία «μεγάλη νύχτα» της χρονιάς στο Βόρειο Ημισφαίριο, η μέρα κατά την οποία ο ήλιος σταματά την «πτώση» του και, από την επομένη, αρχίζει να ανατέλλει από ένα ολοένα και ψηλότερο σημείο στον ουρανό.

Από τις 21 Δεκεμβρίου και μετά, έως το θερινό ηλιοστάσιο του Ιουνίου, η μέρα αρχίζει και μεγαλώνει, κερδίζει τη μάχη απέναντι στο σκοτάδι και γι’ αυτό όλοι οι λαοί του κόσμου είχαν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν.

Οι Σουμέριοι (που μετάγγισαν τη θρησκευτική μυθολογία τους, πρακτικώς σε όλους τους λαούς του κόσμου) είχαν ως θεό του ήλιου τον ΣαμάςΟύτου) και ως δευτερεύουσα θεότητα τον Μαρντούκ. Σύμβολό του ήταν ένας κύκλος που χωριζόταν εσωτερικά σε τέσσερα τεταρτημόρια από τέσσερις χοντρές ακτίνες σε σχήμα σταυρού (αν αυτό σας λέει κάτι) και, ενίοτε, τέσσερις πιο λεπτές. (Οι Μακεδόνες, καθώς ξέρετε, την προχώρησαν κι άλλο τη διαίρεση αυτή…)

Οι Βαβυλώνιοι (που η θρησκεία τους αποτέλεσε τη βάση της Αιγυπτιακής) λάτρευαν επίσης τον Σαμάς, αλλά με το όνομα Βάαλ και το ίδιο σύμβολο, που κοσμεί σήμερα τα πιο ιερά από τα ιερά αντικείμενα του σύμβολα του παπικού Καθολικισμού.
Οι Αιγύπτιοι λάτρευαν τον Ρα.
Οι Εβραίοι, που η θρησκευτική μυθολογία τους είναι πλήρης αντιγραφή της αιγυπτιακής, είχαν τον προφήτη Ελιζάχ (Ηλία) που ταξίδεψε στους ουρανούς μ’ ένα πύρινο άρμα.
Το ίδιο που οδηγούσε ο αρχαιοελληνικός Φαέθων (λεπτομέρεια: «Phaeton» είναι το πολυτελές μοντέλο της Φολκσβάγκεν που έχει για υπηρεσιακή λιμουζίνα ο –πολύ ψαγμένος- αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος και δεν πρέπει να κυκλοφορεί δεύτερο στην Ελλάδα, ούτε περισσότερα από 50-100 σ’ ολόκληρο τον κόσμο, συνολικά).
Εμείς οι Έλληνες είχαμε για κύρια θεότητα του ήλιου και τον Απόλλωνα και ο «Μέγας» Κωνσταντίνος λάτρευε τον θεό Ήλιο σχεδόν ως το νεκροκρέβατό του (οπότε και είπε να το γυρίσει, καλού κακού).
Οι Ιάπωνες έχουν τον Αματεράσου.
Οι Ινδοί τον Σουρυά, κόκκινο και με τρία μάτια.
Οι Βίκινγκς είχαν τον Σολ ή αλλιώς και Φρέιρ.
Τα γερμανικά φύλα τον Γιούλε (βαρβαρικό για τη λέξη «ήλιος»).
Οι Ρωμαίοι, τον «Ανίκητο Sol», τον Sol Invictus, που ταυτιζόταν με τον Κρόνο (Saturn). Από ‘κει είναι και η ρίζα της λέξης «Σάββατο» (Satur-n-day) και η γιορτή του, τα «Σατουρνάλια» του Δεκεμβρίου (από τις 17 έως τις 24), ήταν η πρώτη παγανιστική γιορτή που οικειοποιήθηκε η πρωτοχριστιανική εκκλησία, βαδίζοντας στα διδάγματα του μέγιστου C.E.O. όλων των εποχών, του πανούργου Σαούλ-Σαύλου-Πάυλου, θεμελιωτή της χριστιανικής εκκλησίας με την εμπορική μορφή που γνωρίζουμε σήμερα –και η οποία δεν απαντάται ούτε ως… βλάσφημη υπόνοια στα λόγια του Ιησού.
Στα ίδια χρόνια με τον καινοφανή για την εποχή Χριστό, η Νότια Ευρώπη και η Μέση Ανατολή είχε επιδοθεί με μανία στη λατρεία του Ζωροαστρικού Μίθρα, που γιόρταζε τα γενέθλιά του στις 25 Δεκεμβρίου –κι αυτή ήταν η δεύτερη γιορτή που οικειοποιήθηκαν τα μεγάλα κεφάλια της πρωτοχριστιανικής εκκλησίας, έτσι ώστε να εξαπλωθεί με όσο το δυνατόν λιγότερους κραδασμούς η νέα θρησκεία στον τότε γνωστό κόσμο.
Άλλωστε, η μυθολογία της Καινής Διαθήκης, τοποθετεί τη γέννηση του Ιησού στους έξι μήνες μετά το «Πέρασμα», το «Pesach ή Pesah ή Pesakh», το Πάσχα, δηλαδή τον Σεπτέμβριο και η σκηνή της φάτνης και των Μάγων με τα δώρα κ.λπ., διαδραματίζεται εν μέσω κοπαδιών προβάτων που βόσκουν στους γύρω λόφους, πράγμα κομματάκι χλωμό εάν μιλούσαμε για τέλη Δεκέμβρη…
(Σημειωτέον: η Καινή Διαθήκη δεν αναφέρει τίποτε για ζώα που ήταν παρόντα στη γέννηση, αναφέρει απλώς ότι έλαβε χώρα σ’ έναν σταύλο στον οποίο δεν υπήρχε πολύς χώρος και η σκηνή της Γέννησης όπως την ξέρουμε σήμερα αποδίδεται ως σύλληψη στον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης, τον άγιο «που μιλούσε με τα ζώα» και έζησε τον 13ο αιώνα).
Ωστόσο, η 25η Δεκεμβρίου, μην ξεχνάτε ότι έρχεται ακριβώς εννιά μήνες μετά την 25η Μαρτίου (λίγες μέρες μετά την… Εαρινή Ισημερία -20 ή 21 Μαρτίου- αν σας λέει τίποτε περί παγανιστικών δοξασιών αυτό), οπότε το γλυκό δένει και με τα βαρβαρικά φύλα που λάτρευαν –και πολύ καλά έκαναν- τη Φύση και όλοι είναι ευχαριστημένοι.

Τέλος, να πούμε κι αυτό: το έθιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου (που άρχισε να στολίζεται από τον 16ο αιώνα και μετά), εισήχθη ως… concept στη χριστιανική θρησκεία από τον «Άγιο» Βονιφάτιο, τον 8ο αιώνα. Ο Άγιος Βονιφάτιος θέλησε έτσι να οικειοποιηθεί (και τα κατάφερε) μια μακρότατη παράδοση πολλών (προ Χριστού) αιώνων των γερμανικών και σκανδιναβικών λαών σχετική με τη «Βελανιδιά του Θορ» (ή «Ντόναρ»), που, σύμφωνα με τον μύθο, στεκόταν αγέρωχη επί χιλιάδες χρόνια έξω από το χωριό Γκάϊσμαρ –σήμερα Φρίτσλαρ της βορείου Έσσης- και κάθε εννιά χρόνια γίνονταν εκεί θυσίες εννιά αρσενικών ζώων (ίσως και ανθρώπων).

Ο ιεραπόστολος Γουίνφριντ, το 723, άρχισε να τσεκουρώνει τη βελανιδιά θέλοντας να υπογραμμίσει το τέλος μιας εποχής. Ένας αέρας, φύσηξε, λέει, τότε και ξερίζωσε το δέντρο, ενώ κανείς κεραυνός από τον Θωρ δεν έπεσε για να τον κάψει. Και αυτό θεωρήθηκε θαύμα και… αλλαγή φρουράς στις δοξασίες. Αλλά για να μην έλθει άσχημα το πράγμα στους εκχριστιανισμένους Φράγκους της περιοχής, ονόμασε «ιερό» ένα έλατο που φύτρωσε λίγο αργότερα στη θέση του αρχαίου δέντρου. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία που ξεκινάει, όπως είπαμε, τον 16ο αιώνα, πάντοτε στη Γερμανία –και εμπόριο, πάντα, βεβαίως…

Κι αφού αναφέραμε κάπου και το Πάσχα, ας πούμε, επί τη ευκαιρία και τούτο: οι Εβραίοι γιορτάζουν τη μέρα του «Pesah» τη 14η μέρα του μηνός «Νισάν», (από το σουμεριακό «Νισάγκ» που σημαίνει «πρώτοι καρποί»), ο οποίος είναι ο πρώτος μήνας του εκκλησιαστικού τους ημερολογίου και έβδομος του πολιτικού.
Τη μέρα του «περάσματος», σύμφωνα με τη βιβλική μυθολογία, ο άγγελος του θανάτου πέρασε πάνω από την Αίγυπτο και σκότωσε όλα τα πρωτότοκα αγόρια, σε όλα τα σπίτια που δεν είχαν στην πόρτα τους ένα σημάδι ζωγραφισμένο με αίμα αμνού (ώστε να αποδεικνύεται η πίστη της οικογένειας στον ένα και μοναδικό Γιαχβέ).
Οι σλάβικοι λαοί, που έμαθαν τα της Παλαιάς και Καινής διαθήκης από τη μετάφραση των «Εβδομήκοντα», ονομάζουν επίσης «Πάσχα» την ημέρα της ανάστασης του Ιησού, επειδή ο Μυστικός Δείπνος έγινε στο πλαίσιο του εορτασμού του εβραϊκού Pasah.
Όμως όλοι οι υπόλοιποι χριστιανοί ονομάζουν τη γιορτή Easter (γερμανικά Ostern), από το όνομα της πανάρχαιας παγανιστικής θεάς της «Αυγής» -άρα και της άνοιξης, όταν ξαναγεννιέται η ζωή.
Το πότε θα γιορτάζεται το Πάσχα αποτέλεσε και αποτελεί μέγα ζήτημα για τη χριστιανική εκκλησία επί αιώνες. Οι πρώτοι κανόνες για το πότε πρέπει να πέφτει διευθετήθηκαν στη Σύνοδο της Νίκαιας, το 325, αλλά έγιναν καθολικά αποδεκτοί μόνο το 8ο αιώνα, επί Καρλομάγνου. Ωστόσο, μετά την υιοθέτηση του Γρηγοριανού ημερολογίου από τους Καθολικούς (το 1582) και του Ιουλιανού από τους Ορθόδοξους, η ημερομηνία εορτασμού του, ξανάρχισε να διαφέρει.
Σε κάθε περίπτωση, η τοποθέτησή του μέσω περίπλοκων υπολογισμών βασισμένων σε σεληνιακούς μήνες
(και η Σελήνη είναι η δεύτερη μεγαλύτερη θεότητα της ανθρωπότητας εδώ και 5.000 χρόνια επίσης)
και πάντοτε σε σχέση με την Εαρινή Ισημερία, αποδεικνύει επίσης ότι, κατά βάθος, τίποτε δεν έχει αλλάξει εδώ και πενήντα αιώνες και πως ο άνθρωπος παραμένει πάντοτε εκστατικός απέναντι στο θαύμα της φύσης, όποια ονόματα ή ιδιότητες κι αν δώσει στις δοξασίες του προσπαθώντας να την «εξηγήσει».

Με άλλα λόγια: κάντε μια χάρη στον εαυτό σας, αυτές ή οποιεσδήποτε άλλες μέρες θρησκευτικών εορτών και μη βλέπετε το (κατά καιρούς) «δέντρο», αλλά πάντοτε το ΔΑΣΟΣ.
Το δάσος είναι ο άνθρωπος σε σχέση με τα ΠΑΝΤΑ γύρω του: τη Γη και όλα όσα φιλοξενεί επάνω της, τον ήλιο και όλα όσα προσφέρει στην εύθραυστη, υπέρλεπτη βιόσφαιρα, το μυαλό και τους φόβους του και όλους τους τρόπους με τους οποίους προσπαθεί να τους ξορκίσει, στην αγωνιώδη αναζήτησή του να βρει ιδιαίτερο λόγο για την ύπαρξή του στον πλανήτη ή και την ύπαρξή του στο επέκεινα, αφότου το σώμα του θα έχει ανακυκλωθεί από τη Φύση προκειμένου να δώσει ζωή σε άλλα πλάσματα…

Το πιο συγκλονιστικό δίδαγμα της σύγχρονης επιστήμης είναι η παραδοχή ότι η ζωή όπως τη γνωρίζουμε, οφείλει την ύπαρξή της σε στοιχεία (βαρύτερα από το υδρογόνο και το ήλιο) που συντίθενται στο εσωτερικό των άστρων. Καθώς αυτά πεθαίνουν, συχνά με μια μεγαλοπρεπή έκρηξη υπερκαινοφανούς, σκορπίζουν στο Σύμπαν τα θεμελιώδη συστατικά απ’ τα οποία φτιάχνονται οι πλανήτες και, πάνω στους πλανήτες η ζωή και, μέσα από την εξέλιξη της ζωής, η δυνατότητα της σκέψης, η έλλογη ύπαρξη.
Με άλλα λόγια, είμαστε όλοι –κυριολεκτικά!- «παιδιά των ήλιων», προϊόντα μιας «ανάστασης» της ύλης μέσα από ένα ασύλληπτων διαστάσεων «πυρ» που κατακυριεύει τα άστρα και, εξαϋλώνοντάς τα, γονιμοποιεί το κενό.

Η πίστη σε μια ανώτερη δύναμη είναι προσωπική επιλογή του καθενός και δεν έχει να κάνει με τη συνειδητοποίηση, εκ μέρους του, του τι είναι «καλό» και τι είναι «κακό». Σήμερα είναι μια μέρα που ο καθένας έχει δικαίωμα να γιορτάζει για διαφορετικούς λόγους. Όλοι οι λόγοι, άλλωστε, ένας είναι κατά βάθος: ο εορτασμός του θαύματος της ύπαρξης (γενικώς, όχι μόνο της έλλογης) με ΠΡΑΞΕΙΣ που θα επιτρέπουν τη συνέχισή της και δεν θα τη θέτουν σε κίνδυνο.

πηγή: http://markakis.yooblog.gr/

h1

Είσαι φονταμενταλιστής χριστιανός;

Δεκέμβριος 8, 2007

10 – Αρνείστε σθεναρά την ύπαρξη χιλιάδων Θεών που κυριαρχούν σε άλλες θρησκείες, αλλά οργίζεστε αν κάποιος αρνείται την ύπαρξη του δικού σας.

9 – Αισθάνεστε προσβεβλημένοι και «αποκτηνωμένοι» όταν λένε οι επιστήμονες ότι οι άνθρωποι εξελίχθηκαν από άλλες μορφές ζωής, αλλά δεν έχετε κανένα πρόβλημα με τη βιβλική αξίωση ότι δημιουργηθήκαμε από το χώμα.

8 – Γελάτε με τουυς πολυθεϊστές, αλλά δεν έχετε κανένα πρόβλημα να πιστεύετε σε έναν τρισυπόστατο Θεό.

7 – Το πρόσωπό σας γίνεται πορφυρό όταν ακούτε για τις «αγριότητες» που αποδίδονται στον Αλλάχ, αλλά δεν παίζετε βλέφαρο όταν ακούτε πώς ο Θεός σας θανάτωσε όλα τα μωρά της Αιγύπτου (βλέπε Έξοδος) και διέταξε την αποβολή ολόκληρων εθνικών ομάδων συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των παιδιών, και των δέντρων!

6 – Γελάτε με τις αρχαίες ελληνικές αξιώσεις για τους Θεούς που κοιμούνται με γυναίκες, αλλά δεν έχετε κανένα πρόβλημα θεωρώντας ότι το άγιο πνεύμα γονιμοποίησε την Μαρία, η οποία γέννησε έπειτα έναν άνθρωπο-Θεό, σκοτώθηκε, επέστρεψε στη ζωή και ανήλθε έπειτα στον ουρανό.

5 – Είστε πρόθυμοι να περάσετε τη ζωή σας ψάχνοντας τις μικρές πολεμίστρες στην επιστημονικά καθιερωμένη ηλικία της γης (λίγα δισεκατομμύριο έτη), αλλά δεν βρίσκετε τίποτα λανθασμένο με την πίστη των ημερομηνιών που καταγράφονται από τους φύλαρχους της εποχής του χαλκού που κάθονται στις σκηνές τους και υποθέτουν ότι η γη είναι μερικές γενεές παλιά.

4 – Θεωρείτε ότι ο ολόκληρος πληθυσμός αυτού του πλανήτη με εξαίρεση εκείνους που μοιράζονται τις πεποιθήσεις σας, θα περάσει την αιωνιότητα σε μια βασανιστική κόλαση. Και όμως θεωρήτε τη θρησκεία σας «θρησκεία της αγάπης.»

3 – Ενώ η σύγχρονες επιστήμες, η ιστορία, η γεωλογία, η βιολογία και η φυσική έχουν αποτύχει να σας πείσουν,κάποιος ανόητος που κυλιέται στο πάτωμα μιλώντας «γλώσσες» είναι το μόνο που χρειάζεστε για να αποδείξετε το χριστιανισμό.

2 – Καθορίζετε το 0,01% ως «υψηλό ποσοστό επιτυχίας» στις «απαντημένες» προσευχές. Θεωρείτε ότι αποτελεί στοιχείο ότι η προσευχή λειτουργεί. Και σκέφτεστε ότι η υπόλοιπη ΑΠΟΤΥΧΙΑ 99,99% ήταν απλά η θέληση του Θεού.

1 – Ξέρετε πολύ λιγότερα από πολλούς άθεους και αγνωστικιστές για τη Βίβλο, το χριστιανισμό, και την ιστορία των θρησκειών – αλλά ακόμα ισχυρίζεστε πως είστε Χριστιανός.