h1

Πεθαίνοντας στη Σιέρα Μάδρε

Δεκέμβριος 8, 2007

Του Πάνου Ν. Διαμαντή

Carrera Ρanamericana. Ηταν ένας μύθος της δεκαετίας του ’50. Ο νικητής ήταν «ο βασιλιάς των οδηγών», αλλά βαθιά μέσα τους όλοι ήξεραν ότι έπαιρνε και την κούπα του «τρελού του χωριού» και «του τύπου που δεν δίνει δεκάρα αν μείνει σακάτης». Σαν να μην τον ένοιαζε αν θα επιζήσει, αλλά σίγουρα ήταν τρελός να ζήσει, τρελός να μιλήσει, τρελός να σωθεί, τρελός σαν τον Τζακ Κέρουακ που τριγύριζε εκείνα τα χρόνια κάπου στο Μοντερέι.

Οπως λέει ο θρυλικός μεταπολεμικός αγωνιστικός διευθυντής της Mercedes, Αλφρεντ Νόιμπαουερ, η Carrera Panamericana συνδύαζε τα ζόρικα σιρκουί της Τρίπολης στη Λιβύη και του Νίρμπουργκρινγκ στη Γερμανία, τον δημόσιο δρόμο του ιταλικού Μίλε Μίλια με όλες τις παγίδες του και την απόλυτη εξουθένωση των 24 Ωρών του Λε Μαν.

Στην ουσία, ήταν ένας αγώνας σπορ αυτοκινήτων σε δημόσιους δρόμους τριών χιλιάδων χιλιομέτρων, από τα σύνορα του Τέξας μέχρι τα σύνορα της Γουατεμάλας, μέσα από τη ζούγκλα, την Τούζτλα Γκουτιέρεθ, την Τσιάπας ή τη Σιουδάδ Χουαρέθ και την Ελ Οκοτάλ. Διαρκούσε πέντε μέρες – και επινοήθηκε το 1950 για να προβληθεί το Μεξικό (και το Τέξας) μέσω του ολοκαίνουριου Αυτοκινητοδρόμου Παναμερικάνα. Η χώρα της κεντρικής Αμερικής ήταν η πρώτη που ολοκλήρωσε το δικό της τμήμα του Παναμερικάνα, του πρώτου δαιδαλώδους οδικού κορμού που συνέδεε την Αλάσκα με τη Γη του Πυρός!

Η αυθεντική Carrera Panamericana διεξήχθη την πενταετία 1950-’54 και, με τη βοήθεια των κυβερνήσεων του Μεξικού και των ΗΠΑ, έγινε αμέσως μία από τις τοπ ετήσιες συναντήσεις του παγκόσμιου μότορσπορ. Τόσο που από αυτήν πήραν το όνομά τους ορισμένες από τις πιο φίνες και άγριες Porsche της ιστορίας, ακριβώς όπως οι Targa εκδόσεις της βαφτίστηκαν με νονό τον ιταλικό αγώνα Τάργκα Φλόριο.

Σκεφτείτε ότι από τις πρώτες κιόλας μέρες συμμετείχαν ακόμα και οι πρωταθλητές της Formula 1 της εποχής, Αλμπέρτο Ασκάρι και Χουάν Μανουέλ Φάντζιο! Μαζί τους, επίσης από τη F1, έλαβαν μέρος μεγάλοι αστέρες της εποχής όπως οι Πιέρο Ταρούφι, Ουμπέρτο Μαλιόλι, Φελίς Μπονετό, Λουί Σιρόν, Χέρμαν Λανγκ, Καρλ Κλινγκ, τα μεγαλύτερα ονόματα των σπορ πρωτοτύπων, των ράλι, των αμερικανικών Ιντικαρς και NASCAR, των αγώνων αντοχής, των αναβάσεων και των ντράγκστερ, αλλά μαζί και… Μεξικανοί ταξιτζήδες! Τρέλα!

Κατέβαιναν οι εργοστασιακές ομάδες της Ferrari, της Mercedes ή της Lancia, ενώ παράλληλα στις ΗΠΑ ο αγώνας πουλούσε τη μεγάλη κόντρα των Αμερικανών κατασκευαστών: Oldsmobile vs Lincoln vs Cadillac. Παρότι από την Ευρώπη τα αυτοκίνητα έκαναν ταξίδι τριών εβδομάδων εν πλω και οι -περίπου 36- εργαζόμενοι μιας εργοστασιακής ομάδας τριήμερη πτήση με πέντε ενδιάμεσους σταθμούς, η Carrera Panamericana ήταν το σημείο μηδέν του μότορσπορ κάθε φθινόπωρο.

Οι τόσες παράμετροι για τις οποίες μίλησε ο Νόιμπαουερ ήταν ακριβώς αυτές που έκαναν τον αγώνα τόσο σκληρό: το πλήρωμα και το αυτοκίνητο έπρεπε να τα βγάλουν πέρα με τη ζαλάδα και τη δύσπνοια της εναλλαγής του υψομέτρου (από τα μηδέν στα 3.500 μέτρα, χίλια παραπάνω από το ψηλότερο αγωνιστικό πέρασμα της Ευρώπης) και της θερμοκρασίας (από τους 40οC στους μηδέν βαθμούς Κελσίου)!

Για το αυτοκίνητο αυτή είναι μία πολύ επίπονη διαδικασία: οι κινητήρες που ουρλιάζουν στα χίλια μέτρα, στα τρεις χιλιάδες αγκομαχούν επειδή ο αέρας είναι πολύ πιο λεπτός. Οσοι έκαναν το λάθος να μη σταματούν κάθε 160 χιλιόμετρα για να αλλάξουν ρυθμίσεις, το πλήρωναν για τα καλά μέχρι να φτάσουν στο Ντουράνγκο, στα ύψη της Σιέρα Μάδρε…

Επειτα, ήταν και η επιφάνεια: το χώμα ήταν συνήθως ηφαιστειογενές και η τραχιά άσφαλτος μαστιγωμένη από τον ήλιο. Ενδεικτικά, το 1952, ο Ντάγκλας Ελινγκερ με μια Jaguar μέτρησε εννιά κλαταρίσματα και είκοσι χρονοβόρες αλλαγές ελαστικών, ενώ ο Τζον Φιτς της Mercedes ένιωσε ύστερα από μόλις 530 χιλιόμετρα ένα λάστιχο να διαλύεται γύρω από τη ζάντα του και να τραυματίζει τον θόλο.

Στο τέλος της πρώτης μέρας του αγώνα του 1953, περισσότερα από τα μισά αυτοκίνητα είχαν εγκαταλείψει – κάποια στο βάθος μιας χαράδρας 25 μέτρων, όπως η Gordini του Ζαν Μπέρα. Ηταν μονάχα ένας πέτρινος τοίχος που τον έσωσε από τον χείμαρρο, στο τέλος της διαδρομής.

Στα πέντε μόλις χρόνια της, η Carrera Panamericana πρόλαβε να πάρει τη ζωή 27 ανθρώπων – κι αυτός ήταν ο μεγαλύτερος ρυθμός θανάτου για αγώνα του παγκόσμιου μότορσπορ. Ηταν μια εποχή που η τεχνολογία εκτοξευόταν με αντιστρόφως ανάλογο ρυθμό από την ασφάλεια, μια εποχή που οι οδηγοί είχαν τη νοοτροπία της νίκης-με-κάθε-κόστος και μια εποχή που δεν είχες κανέναν τρόπο να ειδοποιήσεις ότι έχεις πέσει σε μια χαράδρα και χρειάζεσαι κατεπειγόντως ασθενοφόρο. Μπορούσαν να περάσουν ώρες μέχρι να διαπιστώσουν ότι λείπεις κι ακόμα περισσότερες μέχρι να σε βρουν, να σε ανασύρουν και να σε πάνε σ’ ένα νοσοκομείο που απείχε αιώνες…

Λέγεται πως ένας από τους θανάτους συνέβη μόλις στην πρώτη στροφή του αγώνα! Το τέλος της Carrera Panamericana ήταν θλιβερό όσο η ζωή της, αφού η τραγωδία του Λε Μαν το 1955 (όπου η Mercedes του οδηγού Πιερ Λεβέγκ εκτοξεύθηκε στην κερκίδα και σκότωσε 80 θεατές) ήταν μια άγρια και τελειωτική σφαλιάρα, όχι μόνο για την Panamericana, αλλά και για το μότορσπορ σε διάφορες χώρες, όπως και για την παγκόσμια αγωνιστική εμπλοκή της Mercedes τα επόμενα σαράντα χρόνια…

Θα μπορούσε κανείς σήμερα, με όλη την ιστορία μπροστά του, να αναρωτηθεί αν οι αγωνιζόμενοι τότε έβλεπαν όλες τις ενδείξεις και προειδοποιήσεις του αγώνα ότι αν τα βάλεις με τη φύση, εκείνη θα γυρίσει να σε δαγκώσει. Σίγουρα η πιο γνωστή προειδοποίηση ήταν ένα συμβάν του 1952: ο Καρλ Κλινγκ με τον συνοδηγό του Χανς Κλενκ «διαπραγματευόταν» μια παρατεταμένη δεξιά με 200 χ.α.ω. με την υπέροχη Mercedes Benz 300 SL Gullwing. Οι πόρτες της άνοιγαν σαν φτερά γλάρου, από εκεί πήρε το όνομά της, έμοιαζε με πτηνό.

Ειρωνικά, ο Κλινγκ δεν είδε τους γύπες που κάθονταν στην άκρη του δρόμου κι όταν τους τρόμαξε, ένα από τα όρνια δεν πρόλαβε να πάρει ύψος και θρυψάλιασε το παρμπρίζ, εισβάλλοντας στο στήθος του συνοδηγού κι αφήνοντάς τον ματωμένο και αναίσθητο. Ο Κλινγκ συνέχισε για εβδομήντα χιλιόμετρα, τελείωσε την ειδική και σταμάτησε στην άκρη του δρόμου για να πλύνουν το αίμα. Στον τερματισμό, είπαν ότι το άνοιγμα των φτερών του ήταν πάνω από ένα μέτρο…

Η Carrera Panamericana αναβίωσε το 1988 ως αγώνας κλασικών αυτοκινήτων. Μάλιστα η φετινή του έκδοση τελείωσε την περασμένη Πέμπτη. Συμμετείχαν πάνω από εκατό ομάδες, για επτά μέρες, εκκινώντας από την Οξάκα και διασχίζοντας την κλασική διαδρομή των 50s μέσα από την Πουέμπλα, τη Μορέλια, την Αγουασκαλιέντες, τη Ζακατέκας, το Νουέβο Λαρέντο. Αλλά ο αγώνας δεν ήταν ποτέ πια ο ίδιος κι αυτό, σε μεγάλο βαθμό, οφείλεται στο γενικότερο κοινωνικό πλαίσιο.

Το Μίλε Μίλια ήταν μια διαφυγή από τη μεταπολεμική μιζέρια, ένα πέρασμα του Φάντζιο ήταν αρκετό να σε ταξιδέψει μακριά, φαντάζομαι – κι η Carrera ήταν κάτι παρόμοιο σε μια χώρα με διαφορετικές, αλλά εξίσου σκληρές δυσκολίες. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: μαρτυρίες λένε ότι οι γηγενείς, που γνώριζαν τον δρόμο, βοηθούσαν απλόχερα τους πρωτοεμφανιζόμενους, άλλαζαν πληροφορίες, εργαλεία, ελαστικά κι εξοπλισμό με οδηγούς ακόμα και της Formula 1!

Γελούσαν, έτρωγαν και έπιναν μαζί, συζητώντας για τις επικίνδυνες στροφές, για τεχνικές οδήγησης, για πιέσεις των ελαστικών ή ρυθμίσεις των κινητήρων στο υψόμετρο. Μάλιστα, ο Κλενκ συγκέντρωσε όλες τις σημειώσεις του για τα επικίνδυνα σημεία της διαδρομής και συνέθεσε το Βιβλίο Προσευχών, το οποίο ακόμα σήμερα δίνει κρίσιμες πληροφορίες στους συνοδηγούς.

Η «διάσημη» εισβολή του γύπα στη Mercedes 300SL το 1952 άφησε ματωμένο και αναίσθητο τον Χανκς Κλενκ, συνοδηγό του Καρλ Κλινγκ…

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: